Osadnicy Golenhofen

Do wzorcowej wsi w Golęczewie przybyli osadnicy z kilku regionów Niemiec oraz paru innych krajów. Poniżej lista niemieckich mieszkańców Golenhofen, przygotowana na podstawie dokumentów z lat 1905-1945:

  • ankiety rekrutacyjne osadników
  • spisy podatkowe
  • księga szkolna – spis uczniów

Warto tu wspomnieć, że dokumenty zawierają często informacje niepełne lub sprzeczne ze sobą. Część przybyszów wcześniej zmieniało miejsce zamieszkania – widać to, gdy w szkolnej księdze uczniów ich dzieci mają zapisane różne miejsca urodzin.

Dokumenty pozwoliły ustalić prawdopodobne miejsce pochodzenia zdecydowanej większości właścicieli gospodarstw. We wsi było też kilka czy nawet kilkanaście mieszkań „robotniczych” bez gospodarstwa – robotnicy rolni byli znacznie bardziej „płynnym” żywiołem, częściej się przeprowadzali. Dlatego też dla tych domów trudno ustalić nazwiska mieszkańców.

Stara numeracja domów i obecny adresOsadnicy i ich pochodzenie
Dom nr 1 – Kręta 3Friedrich II Arwa – Szemlak k. Aradu, Węgry – dziś Semlac, Rumunia
Dom nr 2 – Kręta 15Peter Rosinger – Szemlak k. Aradu, Węgry – dziś Semlac, Rumunia
Dom nr 3 (prawdopodobnie nigdy nie powstał)Georg Grünwald – Szemlak k. Aradu, Węgry – dziś Semlac, Rumunia
Dom nr 4 (prawdopodobnie nigdy nie powstał)Friedrich I Arwa (prawdopodobnie to ten sam Friedrich Arwa spod nru 23) – Dobanovci, Slawonia-Węgry; dziś Serbia (pod Belgradem)
Dom nr 5 – Tysiąclecia 8bHeinrich II Arwa – ówczesne Węgry (albo Dobanovci – obecnie Serbia; albo Szemlak – obecnie Semlac, Rumunia)
Dom nr 6 – Tysiąclecia 15Erdmann Gatke, Łódź
Dom nr 7 – Tysiąclecia 9Ferdinand Kratz (Kraatz), ówczesna Rosja
Dom nr 8 – Tysiąclecia 7Andreas Schoppmeier – Neuenhofe koło Haldensleben, Saksonia-Anhalt, Niemcy
Dom nr 9 – Tysiąclecia 3/3aAugust Dannemann (kołodziej), Dardesheim koło Halberstadt, Saksonia-Anhalt
Dom nr 10 (kuźnia) – Tysiąclecia 1Gustaw Weniger (kowal), Borek Wielkopolski k. Koźmina, Poznańskie
Dom nr 11 – Dworcowa 48Emil Witting, Dielingen koło Lübbecke, Nadrenia-Westfalia
Dom nr 12 – Dworcowa 22 (wg pierwszej numeracji nr 12)
Dom nr 13 – Tysiąclecia 4Ernst Gottschling i Wanda z d. Franke – Zimna Woda między Aleksandrowem i Łodzią
Dom nr 14 – Tysiąclecia 2aMichael Schneider, Szemlak k. Aradu, Węgry – dziś Semlac, Rumunia
Dom nr 15 – Dworcowa 61Adolf Voigt – Schwaneberg koło Wanzleben, Saksonia-Anhalt, Niemcy; a następnie Wilhelm Huff
Dom nr 16 – Lipowa 2Gustaw John – być może Krayn koło Liegnitz, Śląsk – Niemcy – obecnie Krajów koło Legnicy
Dom nr 17 – Lipowa 4Christian Hessel – Kaiserthal, gubernia taurydzka, pd. Rosja – dziś Zołota Dołyna k. Melitopolu, pd. Ukraina nad Morzem Azowskim
Dom nr 18 – Lipowa 6Friedrich Hessel – Kaiserthal, gubernia taurydzka, pd. Rosja – dziś Zołota Dołyna k. Melitopolu, pd. Ukraina nad Morzem Azowskim
Dom nr 19 – Lipowa 5Georg Stiedel – Hesselhurst, Badenia, Niemcy
Dom nr 20 – Lipowa 3Johann Arwa (prawdopodobnie ten sam co pod nrem 22) – choć wg informacji na pocztówce dom należał do osadnika o nazwisku Fleischer (w latach 30. w Golęczewie mieszkali Ernest i Elżbieta Fleischer).
Nr 21 – szkołaNauczyciel Richard Janetzky i Mathilde z d. Standke, w l. 1888-1894 mieszkali w Bukowcu (dziś Bucharzewo k. Sierakowa). Janetzky potem uczył w Psarskich – obecnie dzielnica Poznania.
Dom nr 22 – Dworcowa 57Johann Arwa – Dobanovci, Slawonia-Węgry; dziś Serbia (pod Belgradem)
Dom nr 23 – Dworcowa 55Friedrich I Arwa (prawdopodobnie ojciec Heinricha I Arwa spod nru 40) – Dobanovci, Slawonia-Węgry; dziś Serbia (pod Belgradem)
Dom nr 24 – Dworcowa 53Richard Köhler, Westdorf koło Quedlinburg (Saksonia-Anhalt, dziś część miasta Aschensleben)
Dom nr 25 – Dworcowa 51Friedrich II Hessel – Kaiserthal, gubernia taurydzka, pd. Rosja – dziś Zołota Dołyna k. Melitopolu, pd. Ukraina nad Morzem Azowskim
Dom nr 26 – Dworcowa 49Christian II Zimmer, a następnie Wilhelm? Zimmer; Steinmauern, Badenia
Dom nr 27 – Dworcowa 47Christian I Zimmer – Helmlingen, Badenia, Niemcy
Dom nr 28 – Dworcowa 45Nikolai Möllmann – zapewne krewny osadnika o tym samym nazwisku spod nr 42, zatem – Berestowo k. Bachmut, pd. Rosja – dziś Berestowe, wschodnia Ukraina (okręg doniecki)
Dom nr 29 – Dworcowa 43Matthias Staufer – Helmlingen, Badenia, Niemcy
Dom nr 30 – Dworcowa 39Christian Kantz – Helmlingen, Badenia, Niemcy
Dom nr 31 – Dworcowa 35Karl Heiland – Helmlingen, Badenia, Niemcy
Dom nr 32 – Dworcowa 33Gotthold Munack (miejsca urodzin dzieci – Senftenberg (pd. Brandenburgia) w 1892 i 1894; zaś ur. w 1904 – Lipsa Kreis Hoyerswerda)
Dom nr 33 – Dworcowa 24Friedrich Hasemeier – przybył z Delaware w Ohio w Ameryce, ale pochodził ze Schledehamm koło Osnabrück, Niemcy; zaś już w 1908 Christian II Zimmer – Steinmauern, Badenia, Niemcy; potem – rodzina Cawein z Ilbesheim bei Landau, Nadrenia-Palatynat
Dom nr 34 – Dworcowa 26Friedrich Krüger – rejon Konin/Turek/Kalisz – wówczas Rosja
Dom nr 35 – Dworcowa 28Prawdopodobnie Heinrich Pfahlert – Westfalia, Niemcy; zaś już w 1908 – Adam Kerth, Ilbesheim bei Landau, Nadrenia-Palatynat
Dom nr 36 – Dworcowa 30Alexander Müller – pd. Rosja (prawdopodobnie gubernia taurydzka; dziś pd. Ukraina nad Morzem Azowskim); zaś już w 1908 – Jakob Hamm
Dom nr 37 – Dworcowa 32/34 – dom robotniczy (Arbeiterhaus)
Dom nr 38 – Dworcowa 36Gustaw Specht – Berlin, Niemcy
Dom nr 39 – Dworcowa 38Wilhelm? Frey – Johannesruh, gubernia taurydzka, pd. Rosja – dziś Dołynśke k. Melitopola, pd. Ukraina nad Morzem Azowskim
Dom nr 40 – Dworcowa 40Heinrich I Arwa (syn Friedricha I Arwa spod nr 23) – Dobanovci, Slawonia-Węgry; dziś Serbia (pod Belgradem)
Dom nr 41 – Dworcowa 42 – dom robotniczy (Arbeiterhaus)
Dom nr 42 – Dworcowa 44Jakob Möllmann – Berestowo k. Bachmut, pd. Rosja – dziś Berestowe, wschodnia Ukraina (okręg doniecki)
Dom nr 43 – Gospoda pod Złotą GwiazdąPoczątkowo Jakob Lasch z Kork w Badenii; a następnie Gustaw Radeck z Leszna
Dom nr 44/45 – Dworcowa 52/54 (wg pierwszej numeracji dom nr 12)Gerhard Kramer (piekarz), Prinzenau Kreis Obornik – Przecław koło Pamiątkowa
Dom nr 46/47 – Tysiąclecia 6/8 – dom robotniczy (Arbeiterhaus)Ludwig Andreas lub Andreas Ludwig
Dom nr 48 – Dworcowa 29/31  – dom robotniczy (Arbeiterhaus)
Dom kolejowy Dworcowa 21

Ponadto, dokumenty wspominają liczne nazwiska, których nie udało mi się połączyć z konkretnymi adresami. Można przypuszczać, że w większości są to robotnicy rolni, a nie samodzielni gospodarze.

August Goepper, Kork, Badenia
Wilhelm Schwandt, Żubardź – obecnie Łódź
August Dachwitz, Zbiersk k. Stawiszyna, powiat Kalisz
Johann Keller, Dobanovce, Slawonia (dziś Serbia)
Gustaw Wojatschke, Kalisz
Richard i Karl Leiner, Ilbesheim bei Landau, Nadrenia-Palatynat
Friedrich Russler
Karl Lauer
Otto Steinke
Roman Schulz
Reinhold Walter
Adam i Elżbieta Widiger
Wilhelm i Emma Berg,
Walter i Elżbieta Romann? z Berlina.