Nowości

Tutaj dowiesz się, co nowego w serwisie. Zapraszam też do śledzenia strony Golęczewo, Golenhofen na Facebooku.

1911: Płomienne przemówienie majora Ulricha w Golenhofen

9 lipca 1911 r. w Golęczewie odbyła się patriotyczna impreza niemiecka – powiatowy zjazd kół Kriegervereinu, połączony z odsłonięciem sztandaru miejscowego koła tej organizacji. Wydanie z 13 lipca „Kreisblatt des Kreises Posen-West” przytacza szczegółowy opis tej uroczystości, w tym tekst wygłoszonego wówczas przemówienia. Koła Kriegerverein były lokalnymi stowarzyszeniami, grupującymi weteranów wojny, żołnierzy i rezerwistów, z nastawieniem patriotycznym czy wręcz nacjonalistycznym.Czytaj dalej „1911: Płomienne przemówienie majora Ulricha w Golenhofen”

Album rodziny Durdel

Rodzina Durdel mieszkała w Golęczewie od 1905 do 1945 roku. Mieszkający w Niemczech Manfred Durdel udostępnił nam zdjęcia ze swojego rodzinnego albumu. Na fotografiach oglądamy wieś z perspektywy jednej z tych niemieckich rodzin, które w okresie międzywojennym przyjęły polskie obywatelstwo i pozostały w Golęczewie. Najstarsze z kolekcji zdjęcie pochodzi z lat 1910-1911. Wykonana w poznańskim studiu fotografia przedstawia Erdmanna iCzytaj dalej „Album rodziny Durdel”

1904: sikawka strażacka dla Golęczewa

Golęczewska Ochotnicza Straż Pożarna powstała w 1921 roku, ale już kilkanaście lat wcześniej wieś miała już swoją sikawkę, a mieszkańcy ubezpieczali się od pożaru. Archiwalne dokumenty pozwoliły mi ustalić, jak wyglądał model sprzętu, który był w użytku w Golenhofen. W zachowanym w Gnieźnie archiwum Komisji Osadniczej odnalazłem dokumenty z 1904 roku, w tym rachunek za strażacką sikawkę wraz ze szczegółowąCzytaj dalej „1904: sikawka strażacka dla Golęczewa”

Weekendownik. Golęczewo w przewodniku po gminie Suchy Las

Niewielka książeczka, przygotowana przez gminę Suchy Las wraz z Aleksandrą Warczyńską z wielkopolskaciekawie.pl, przynosi niemałą porcję inspiracji do zwiedzania naszej okolicy. Jest i rozdział o Golęczewie. Licząca ponad 50 stron broszura wydana została przez Urząd Gminy Suchy Las. Zawiera kilkanaście propozycji wypadów pieszych i rowerowych, wraz z podstawowymi informacjami krajoznawczymi, historycznymi, zdjęciami i poglądowymi mapkami. Według mnie, to lista gminnychCzytaj dalej „Weekendownik. Golęczewo w przewodniku po gminie Suchy Las”

Album rodziny Rosinger

Rodzina Rosinger przybyła do Golęczewa prawdopodobnie w 1905 roku, z dalekiego Szemlak pod Aradem w ówczesnych Węgrzech (dziś to zachodnia część Rumunii). Dzięki fotografiom, udostępnionym przez Leszka Tamma, prawnuka Petera i Kathariny Rosinger, mamy niezwykłą okazję zajrzeć do życia codziennego naszej wsi w latach trzydziestych i początku lat 40-tych XX wieku. Rodzina Rosinger zamieszkała w domu przy ulicy Krętej 15,Czytaj dalej „Album rodziny Rosinger”

1910: nowe spojrzenie na centrum Golęczewa

Pierwsze tak stare ujęcie domu przy ul. Dworcowej 61, a także budynku starej remizy. Do tego przykuwające uwagę sylwetki mieszkańców. Oto nowy nabytek, doskonałej jakości skan fragmentu starej pocztówki z ok. 1910 roku. Powiększony kadr ze środka zdjęcia przedstawia panią z białym pieskiem, listonosza z torbą i kijem do podpierania się i oganiania od psów; pana w czapce i elegantaCzytaj dalej „1910: nowe spojrzenie na centrum Golęczewa”

Dworcowa 51: odczytane przysłowie na fasadzie

To jedyny w Golęczewie dom, na którym zachowały się ślady napisów z czasów wzorcowej wsi niemieckiej. Teraz, dzięki pewnej broszurze, wiadomo już, co tam było napisane. Na wielu budynkach naszej wsi widniały przysłowia, które miały budować morale mieszkańców i odwiedzających wieś. Różne powiedzenia odwoływały się do chłopskiej gospodarki, patriotyzmu i religii. Ledwo widoczny napis pod oknem domu na Dworcowej 51Czytaj dalej „Dworcowa 51: odczytane przysłowie na fasadzie”

1908: Golęczewo w rysunkach nieznanego artysty

Dawny dwór, wiatrak pompy wodnej, stara remiza – rysunki tych obiektów Golęczewa zawiera wydana w Lesznie niemiecka broszura propagandowa. Jej autorem jest H. Schwochow. „Ansiedlunsgdorf Golenhofen” to wydana dla potrzeb patriotycznego nauczania szkolnego broszura, opisująca dzieje niemieckiej kolonizacji na wschodzie. Co dla nas ważne, jest tam rozdział o niemieckiej wsi wzorcowej w Golęczewie. To reportaż z wizyty H. Schwochowa, odbytejCzytaj dalej „1908: Golęczewo w rysunkach nieznanego artysty”

Ok. 1910: widok z wiatraka pompy wodnej

Ponad sto lat temu fotograf zadał sobie trud, by po stromej drabinie golęczewskiego wiatraka pompy wodnej wtachać ciężki aparat i wykonać panoramę centrum wsi. Zbudowana dla wzorcowej niemieckiej wsi Golenhofen pompa wodna zaopatrywała gospodarstwa w bieżącą wodę. Przy pagórku przy dzisiejszej ul. Wodnej stała metalowa konstrukcja z wiatrakiem napędzającym pompę. Z tejże konstrukcji nieznany fotograf wykonał to zdjęcie. Zostało onoCzytaj dalej „Ok. 1910: widok z wiatraka pompy wodnej”

O historii Golęczewa w magazynie TVN24 online

Kilka dni temu w Golęczewie miałem przyjemność oprowadzać po wsi reportażystę magazynu TVN24 – Filipa Czekałę, autora książek o Poznaniu, m.in. „Historie warte Poznania”. Efektem tej wizyty jest obszerny artykuł, który od dziś jest dostępny online. Reportaż „Państwo na 600 hektarach. Witamy w małych Prusach” w ciekawy sposób opisuje historię powstania modelowej wsi niemieckiej w Golęczewie, zamieszczając liczne materiały zeCzytaj dalej „O historii Golęczewa w magazynie TVN24 online”

Nad stawem golęczewskiego majątku

Staw przy ul. Tysiąclecia dawniej stanowił centrum Golęczewa. Na fragmencie pocztówki z ok. 1910 r. widzimy pozostałości golęczewskiego majątku – dworski park i zabudowania gospodarcze, po których dziś nie ma śladu. Na pierwszym planie starego zdjęcia pod pompą pozuje mężczyzna z pieskiem. Po drugiej stronie stawu, z lewej strony zdjęcia, widać drewniany budynek, a za nim wyższy – murowany. ToCzytaj dalej „Nad stawem golęczewskiego majątku”

„Historia z nocy się wyłania” – cykl spotkań w Golęczewie

Na zaproszenie Koła Gospodyń Wiejskich w Golęczewie będę miał przyjemność uczestniczyć w trzech warsztatach z cyklu „Historia z nocy się wyłania”. Moją rolą będzie zaprezentowanie historii miejsc, w których odbędą się warsztaty. W imieniu organizatora i swoim zapraszam na kolejne spotkania: 2 lipca 2022 – dom Dworcowa 57 obok szkoły 30 lipca 2022 – stara remiza 3 września 2022 –Czytaj dalej „„Historia z nocy się wyłania” – cykl spotkań w Golęczewie”

Opolski Wochenblatt o biedruskim poligonie i Golęczewie

Najnowszy numer (24/1575) wydawanego po niemiecku i polsku tygodnika opublikował artykuł z obszerną wzmianką o golęczewskiej wsi wzorcowej. To zapis rozmowy z Frankiem Rohowskim, autorem albumu z historycznymi pocztówkami z biedruskiego poligonu. Wspomniany album (informacje o nim na podstronie Biblioteka) zawiera również rozdział o Golęczewie, z moją kolekcją historycznych pocztówek z wzorcowej wsi Golenhofen. Pełen tekst artykułu w Wochenblatt możnaCzytaj dalej „Opolski Wochenblatt o biedruskim poligonie i Golęczewie”

1945: spis uczniów pierwszego powojennego roku szkolnego

141 pozycji liczy lista dzieci, przyjętych do golęczewskiej szkoły w niepełnym roku szkolnym 1945. Wśród uczniów są nazwiska z Golęczewa, ale także ze Złotkowa i ze Soboty. Ta lista to niezwykłe świadectwo burzliwych czasów – powrotu wsi do normalności, w czasie kiedy jeszcze trwały działania wojenne (marzec – maj 1945 r.). Większość niemieckich mieszkańców wsi uciekło wcześniej przed zbliżającymi sięCzytaj dalej „1945: spis uczniów pierwszego powojennego roku szkolnego”

Lata 30-te: małżeństwo John-Janakowska

Jak wyglądały relacje „nowych” polskich mieszkańców Golęczewa i „starych” niemieckich osadników w okresie międzywojennym? Ponoć całkiem poprawnie. Zdarzały się nawet mieszane małżeństwa – jak związek Paula Johna i Wacławy Janakowskiej. Lokalizacja fotografii to dom przy ul. Lipowej 5, który ok. 1924 roku zakupił Jan Janakowski od Georga Stiedla. Jego córka, Wacława (na zdjęciu z prawej – z profilu) wyszła zaCzytaj dalej „Lata 30-te: małżeństwo John-Janakowska”

Goleczewo.com: rok od startu strony

Oto mija równy rok od momentu opublikowania mojej strony o historii Golęczewa. Z tej okazji małe podsumowanie, podziękowania i apel. Na początek kilka liczb. W ciągu roku serwis odwiedziło prawie 7000 osób. Najpopularniejszą podstroną witryny jest strona Zabytki (ponad 3000 wyświetleń) stanowiąca katalog wszystkich golęczewskich obiektów historycznych. Serwis cały czas się rozwija – od maja zeszłego roku dodałem kilkadziesiąt nowychCzytaj dalej „Goleczewo.com: rok od startu strony”

1927: zuchwały napad bandycki na Dworcowej 39

„Kurier Poznański” z 22 listopada 1927 r. przynosi mrożącą krew żyłach wiadomość. Pościg za złoczyńcami póki co bez rezultatu. Poniżej treść całej prasowej notatki, Z Wielkopolski – Golęczewo. Zuchwały napad bandycki. W tych dniach nieznani sprawcy włamali się do mieszkania gospodarza Krystjana Kautza. Złoczyńcy weszli do pokoju służebnego, w którym spał parobek Stanisław Krempski. Włamywacze śpiącego związali powrozami i zakneblowaliCzytaj dalej „1927: zuchwały napad bandycki na Dworcowej 39”

Od Ohio do Melitopola – nowości w spisie osadników Golenhofen

Spis uczniów golęczewskiej szkoły w latach 1905 – 1928 zawiera kilkaset wpisów niemieckich, a także polskich mieszkańców Golęczewa. Dzięki danym z tej księgi udało się ustalić prawdopodobne miejsca pochodzenia kolejnych kilkunastu osadników. Największa grupa przybyszy pochodziła znad Renu – przede wszystkim z Badenii. Spoza ówczesnych Niemiec przyjechały rodziny z dzisiejszej Serbii, Rumunii a także z ukraińskiego „dalekiego południa” znad MorzaCzytaj dalej „Od Ohio do Melitopola – nowości w spisie osadników Golenhofen”

1925: koncesja na wyszynk dla golęczewskiej gospody

Przed wojną, tak jak i teraz, trzeba było uzyskać pozwolenie na wyszynk napojów wyskokowych. Zachowane w poznańskim Archiwum Państwowym pismo koncesyjne zawiera szczegółowy plan pomieszczeń parteru gospody, należącej wówczas do państwa Sroków. „Niniejsze zezwolenie jest ważne litylko dla osoby, której zostaje wydane, i uprawnia do prowadzenia przedsiębiorstwa jedynie w ubikacjach oznaczonych na przyległym rysunku literami A i B” – głosiCzytaj dalej „1925: koncesja na wyszynk dla golęczewskiej gospody”

Budynek gospodarczy szkoły w rozbiórce

Zbudowana na pocz. XX wieku golęczewska szkoła miała również budynek gospodarczy – częścią uposażenia nauczyciela była możliwość trzymania… świń i krów. Podczas przebudowy szkoły w latach 1994-1995 budynek został rozebrany – z tego czasu pochodzi zdjęcie. Usytuowanie budynku (Wirtschaftsgebäude) pokazuje ten szkic, pochodzący z dzieła architekta Paula Fischera – projektanta wzorcowej wsi Golenhofen. Gmach z przybudówką z toaletami (Ab. =Czytaj dalej „Budynek gospodarczy szkoły w rozbiórce”

1905: uroczystość inauguracji golęczewskiej szkoły

18 października 1905 roku w Golęczewie wzniesiono toast za niemieckiego cesarza Wilhelma II – i oddano do użytku budynek szkolny, który golęczewskim dzieciom służy do dziś. Całkiem dokładną relację z tej uroczystości znalazłem w Kreisblatt des Kreises Posen-West (gazeta urzędowa powiatu Poznań-Zachód), wydanie z dnia 19 października. Poniżej treść całego artykułu (tłumaczenie własne). Golenczewo, 18 października. Inauguracja szkoły. Protestanccy ojcowieCzytaj dalej „1905: uroczystość inauguracji golęczewskiej szkoły”

1910: Cesarzowa Augusta Wiktoria w Golęczewie

Od 20 do 23 sierpnia cesarz niemiecki i król pruski Wilhelm II i jego małżonka Augusta Wiktoria, odbywali uroczystą wizytę w Poznaniu. Najważniejszym wydarzeniem Dni Cesarskich (Kaisertage) było otwarcie nowowybudowanego zamku na Św. Marcinie. Jak donosi urzędowa gazeta niemiecka, ostatnim punktem intensywnego programu była wizyta cesarzowej w niemieckich wsiach osadniczych, w tym… w Golęczewie. Niemieckojęzyczny dziennik „Posener Tageblatt” donosi tylkoCzytaj dalej „1910: Cesarzowa Augusta Wiktoria w Golęczewie”

Lata 20-te: wielka uroczystość w Golęczewie

W pewien letni dzień w centrum wsi do zbiorowego zdjęcia stanęło ponad 100 osób – cywilów, żołnierzy, kobiet i księży. Zebranym towarzyszyło 6 sztandarów. Okazja musiała być wyjątkowa – pytanie, jaka? Najbardziej prawdopodobna opcja to odsłonięcie figury NMP w 1928 roku – jednak przynajmniej teoretycznie, nastąpiło to z okazji 10-lecia niepodległości, czyli 11 listopada, podczas gdy na fotografii widać, żeCzytaj dalej „Lata 20-te: wielka uroczystość w Golęczewie”

1875: sposób na myszy z golęczewskiego majątku

Jak zwalczał polne myszy Theodor Bayer, właściciel Golęczewa? O tym dowiadujemy się z pewnego czasopisma gospodarskiego, wydanego w 1875 roku. Theodor Bayer był emerytowanym oficerem pruskiej armii. Jako właściciel golęczewskiego majątku, utrzymywał dobre stosunki z Polakami (miał żonę Polkę). Poniższy artykuł o tytule „Neue Vertilgungsart der Feldmäuse” pochodzi z wydanej w Ratyzbonie (Regensburg) czasopisma „Neueste Erfindungen und Erfahrungen Auf DenCzytaj dalej „1875: sposób na myszy z golęczewskiego majątku”

1932: 10-lecie kółka rolniczego w Golęczewie

Wykonany na podwórzu Gospody pod Złotą Gwiazdą zbiorowy portret przedstawia miejscowych i przyjezdnych uczestników uroczystości 10-lecia tej ważnej dla wsi organizacji. Opis na odwrocie zdjęcia głosi: Dnia 16 X 1932 roku. Obchód dziesięciolecia kółka rolniczego w Golęczewie. P.P. (panowie) Mingnowski? z centrali, Fenrych Władysław prezes W.T.K.R. (Wielkopolskie Towarzystwo Kółek Rolniczych) na pow. Poznań. Zarząd kółka miejscowego Wygachiewicz, Styczyński, Siennicki, Fijak,Czytaj dalej „1932: 10-lecie kółka rolniczego w Golęczewie”

1903: berliński reportaż z Golęczewa w budowie

Rozmowy z bufetową w Rokietnicy, z listonoszem gdzieś koło Bytkowa, z chłopami w Sobocie – to wstęp do zakrapianej wizyty w golęczewskiej gospodzie w 1903 roku – kiedy wzorcowa niemiecka wieś była w budowie. Artykuł w „Berliner Tageblatt und Handels-Zeitung” przenosi nas w czasy germanizacji Poznańskiego. To żywa relacja, z perspektywy uważnego dziennikarza, niepozbawiona stereotypów narodowościowych – i zarazem pełnaCzytaj dalej „1903: berliński reportaż z Golęczewa w budowie”

1933: chrzciny Romana Lamcha w „Wielkopolaninie”

Wydanie gazety „Wielkopolanin” z 31 października 1933 r. zawiera ciekawą relację z Golęczewa. Chrztowi Romana Lamcha towarzyszył zjazd narodowców, czyli członków partii Narodowa Demokracja (endecja), którzy w dużej umundurowanej grupie pojawili się na mszy w kościele w Sobocie oraz przedefilowali przez Golęczewo. Rodzina Lamchów mieszkała wówczas w domu przy ul. Dworcowej 26. „Wielkopolanin” pisze: Golęczewo miało swój „wielki dzień”. OchrzczonoCzytaj dalej „1933: chrzciny Romana Lamcha w „Wielkopolaninie””

Katarzyna Tamm, nestorka golęczewskich osadników

Archiwalne wydanie tygodnika „Poznaniak” z końca lat 90-tych zawiera artykuł z sylwetką Katarzyny Tamm z domu Rosinger, urodzonej w 1916 roku. Pani Katarzyna była prawdziwą nestorką Golęczewa a jej życiorys łączył niemiecką i polską historię wsi. W artykule autorstwa Krzysztofa Styczyńskiego o Golęczewie, pani Katarzyna Tamm wspominała: „Jestem najstarszą żyjącą i jedyną, jaka pozostała w Polsce potomkinią osadników z przełomuCzytaj dalej „Katarzyna Tamm, nestorka golęczewskich osadników”

Gąsiory z dachu dawnej studni

Dzisiaj przekazano mi prawdziwy skarb. To trzy gąsiory z dachu nieistniejącego od ponad 50 lat ozdobnego ujęcia wody (studni), które stało przed golęczewską szkołą. Wszystkie trzy gąsiory są solidnie wykonane, pokryte ciemnografitową glazurą. Zabytki są doskonale zachowane. Od spodniej strony posiadają wypukłą cyfrę 9 – na tę chwilę nie wiem, co ona oznaczała. W jednym z nich zachował się oryginalnyCzytaj dalej „Gąsiory z dachu dawnej studni”

Panoramy Golęczewa z lat 50-tych

Niezwykle cenną pamiątką są zdjęcia wykonane z konstrukcji wiatraka-pompy na ul. Wodnej. Według relacji Krzysztofa Janakowskiego, autorem fotografii był nauczyciel golęczewskiej szkoły – pan Napierała, w 1956 roku. Zdjęcia pochodzą z archiwum Stowarzyszenia Golęczewian.

1925: Golęczewo na grafice Wilhelma Thiele

W wyniku Powstania Wielkopolskiego i traktatu wersalskiego Niemcy straciły prowincję poznańską, Pomorze Gdańskie i inne ziemie. Tak jak w powojennej Polsce, w Niemczech cały czas żywa była pamięć o utraconych „niemieckich kresach wschodnich”. Nostalgia często łączyła się z jednoznacznie deklarowaną chęcią odzyskania tych ziem – czyli zwykłym rewizjonizmem. Wyrazem tej tęsknoty były liczne wydawnictwa – w tym album „Was wirCzytaj dalej „1925: Golęczewo na grafice Wilhelma Thiele”

Do śrutownika w gospodzie

Na zdjęciu z prawdopodobnie z końca lat 30-tych Zygmunt Kostański pozuje pod podcieniami budynku gospodarczego golęczewskiej gospody. Zdjęcie przedstawia wóz z ziarnem, przywiezionym do śrutownika znajdującym się w budynku z tyłu (śrutownik służy do śrutowania ziarna zbóż. Efektem finalnym jest śruta, przydatna jako pasza). Obecnie te podcienia są zabudowane. Przed wozem stoi Zygmunt Kostański z pracownikiem oraz córki Zygmunta –Czytaj dalej „Do śrutownika w gospodzie”

Dożynki w Golęczewie – zaraz po wojnie

Oto kolejne zdjęcia z archiwum rodziny Rewersów, Janakowskich i Gieremków. Tak święto plonów obchodziło Golęczewo ponad 70 lat temu (1948? 1946?). Pierwsze zdjęcie przedstawia tak zwaną banderię – odświętnie ubrany konny zastęp gospodarzy, przed budynkiem golęczewskiej gospody. Od lewej: Wg Krzysztofa Janakowskiego: Grzegorz Fijak, Marceli Grabowski, Tadeusz Janakowski; drugi od prawej – Jan Goch. Wg Zbigniewa Stawowczyka: Grzegorz Fijak, NN,Czytaj dalej „Dożynki w Golęczewie – zaraz po wojnie”

Gustav i Margarethe Radeck na rodzinnych fotografiach

Dotychczas sylwetek właścicieli golęczewskiej Gospody pod Złotą Gwiazdą sprzed I wojny światowej można było jedynie się domyślać na archiwalnych pocztówkach. Teraz, dzięki drobnej wzmiance odnalezionej w lokalnej gazecie, stają przed nami jak żywi. Podczas poszukiwania w Internecie informacji o Gustavie Radecku natrafiłem na artykuł w lokalnej gazecie Adlershofer Zeitung z roku 2014. Tekst był poświęcony Annie Gertrud Trampe, z okazjiCzytaj dalej „Gustav i Margarethe Radeck na rodzinnych fotografiach”

1958/59: na kuligu za szkołą

Zdjęcie z archiwum rodziny Janakowskich przenosi nas do zimowego Golęczewa końca lat 50-tych. Roześmiane dzieci siedzą na sankach ciągniętych przez konia. W tle widać dom przy ul. Lipowej 3 i szkołę od podwórza, sprzed przebudowy w latach 90-tych. Po prawej stronie niezachowany budynek – stodoła należąca do posesji szkolnej. Na sankach kolejno: Krzysztof Janakowski, Marek Franczak, Jacek Janakowski, Janusz Franczak,Czytaj dalej „1958/59: na kuligu za szkołą”

1940: Golęczewo z perspektywy samolotu Luftwaffe

Tak wyglądała zabudowa Golęczewa w czasie II wojny światowej. Przed nami fotomapa wydana przez Sonderluftbildabteilung des R.L.M. Gruppe Munster w 1940 roku, na podstawie zdjęcia Luftwaffe. Na zdjęciu możemy się przekonać, jak niewiele zmieniła się zabudowa Golęczewa w okresie międzywojennym – a jednocześnie, jak mała była wieś w porównaniu do stanu obecnego. Ciekawe jest też spojrzenie na szerszy kadr mapyCzytaj dalej „1940: Golęczewo z perspektywy samolotu Luftwaffe”

Przed golęczewską kuźnią

Ulica Tysiąclecia sprzed ponad 100 laty. Pierwotny wygląd budynków z numerami 1, 2 i 3, a także grupka osadników – to wszystko możemy zobaczyć na fragmencie pocztówki z ok. 1913 roku, której skan niedawno zakupiłem. Ta fotografia jest wyjątkowa pod kilkoma względami. Po pierwsze, jest tu doskonale widoczny budynek kuźni (z lewej – obecnie w tym miejscu dom Tysiąclecia 1).Czytaj dalej „Przed golęczewską kuźnią”

1912: młodzieżowa straż ogniowa

Grupa młodzieży z Golenhofen, stojąca przed wejściem do szkoły – to Jugendwehr, coś w rodzaju „młodzieżówki straży pożarnej”. To unikalne zdjęcie jest częścią zakupionego przeze mnie skanu pocztówki z ok. 1912 roku. Chłopcy ubrani są zgodnie z ówczesną modą w „dorosłe” stroje, przez co wyglądają na dużo starszych. Trzymają flagi – najprawdopodobniej czarno-biało-czerwone, czyli barwy Cesarstwa Niemieckiego. Nastolatkom towarzyszy dostojnyCzytaj dalej „1912: młodzieżowa straż ogniowa”

57 golęczewskich obiektów ma już swoje strony

Od dziś każdy z zabytków Golęczewa – czy to budynek użyteczności publicznej, czy to dom mieszkalny, istniejący czy nieistniejący, ma już swoją osobną podstronę na tym serwisie. To aż 57 stron! Pierwsze strony poświęcone poszczególnym obiektom powstały jeszcze w maju br. Stopniowo dodawałem kolejne domy, na każdej stronie zamieszczając obecne i (jeśli mam) stare zdjęcia, a także znane mi faktyCzytaj dalej „57 golęczewskich obiektów ma już swoje strony”

Lista osadników Golenhofen – premiera!

Po licznych, długich wieczorach, spędzonych na rozczytywaniu dokumentów, sfotografowanych w archiwum w Gnieźnie, nareszcie udostępniłem efekt tej pracy – listę osadników wzorcowej wsi w Golęczewie. Arwowie spod Belgradu i Aradu, Hesselowie znad Morza Azowskiego, a Specht – z samego Berlina… Udało się ustalić większość nazwisk właścicieli domów w Golenhofen w latach 1906-1909, a dla większości z nich – informacje oCzytaj dalej „Lista osadników Golenhofen – premiera!”

Prof. Kenny Cupers: O Golęczewie na jutrzejszej konferencji naukowej w Lipsku

Na rozpoczynającej się jutro konferencji „Architektur als Exponat. Museale Präsentationen in transnationalen Verflechtungen”, organizowanej przez Instytut Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza, Kenny Cupers, profesor Uniwersytetu w Bazylei wygłosi referat “Golęczewo/Golenhofen and the arts and technics of internal colonialism” (Golęczewo/Golenhofen oraz sztuka i techniki wewnętrznej kolonizacji). Wystąpienie Kenny’ego Cupersa (piątek 29 X godz. 10.30) będzie można wysłuchać online przezCzytaj dalej „Prof. Kenny Cupers: O Golęczewie na jutrzejszej konferencji naukowej w Lipsku”

Wiatrak (prawie) w Golęczewie

Wielkopolski krajobraz przed 150 czy 200 laty był dosłownie usiany wiatrakami. Ze starych map wynika, że w Golęczewie nie było nigdy wiatraka, ale najbliższy stał od wsi przysłowiowy „rzut beretem”. Na mapach od końca XVIII wieku aż do gdzieś 60-tych lat XIX wieku można się przekonać, że wiatrak stał w Sobocie, na tyłach majątku, gdzieś przy drodze do Golęczewa –Czytaj dalej „Wiatrak (prawie) w Golęczewie”

1926: Julian Wygachiewicz opisuje prace rolne w Golęczewie

10 stycznia 1926 r. w warszawskiej Gazecie Świątecznej ukazał się list Golęczewianina – Juliana Wygachiewicza, zawierający barwny opis ówczesnej gospodarki rolnej. To relacja z odbytej kilka miesięcy wcześniej wizyty rolników z Polesia. Poniżej treść całego artykułu. Pisownia oryginalna. Listy do Gazety Świątecznej. Z Gołęczewa pod Poznaniem. Jak gospodarują drobni rolnicy w stronach poznańskich. Latem roku ubiegłego czytałem w Gazecie opisCzytaj dalej „1926: Julian Wygachiewicz opisuje prace rolne w Golęczewie”

Dworcowa 51: dyplom od cesarza na strychu

Z przyjemnością prezentuję znalezisko, jakiego dokonał mieszkaniec domu przy Dworcowej 51 na swoim strychu. Jest to dyplom dziękczynny, wystawiony w imieniu cesarza niemieckiego i króla pruskiego Wilhelma II w 1895 roku, z okazji 25-lecia bitwy pod Villiers. Bój pod Villiers był jednym z ważnych zwycięstw Niemców w wojnie prusko-francuskiej. „Pamiętając o krwawych laurach zdobytych przez dzielny regiment pod Villers, wCzytaj dalej „Dworcowa 51: dyplom od cesarza na strychu”

1906: Golęczewo zmienia nazwę na Golenhofen

Wzorcowa niemiecka wieś nie mogła nazywać się po polsku. Oto akta, dokumentujące zmianę nazwy naszej wsi na jakże niemieckie Golenhofen. Tylko co to znaczy Golenhofen? Można tylko sobie wyobrazić, jakim dyskomfortem było dla działaczy pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, meldowanie o postępach akcji osadniczej we wsi Golenczewo. A może Golentschewo? Urzędowa była ta pierwsza wersja, ale w powszechnym obiegu, nawet w oficjalnychCzytaj dalej „1906: Golęczewo zmienia nazwę na Golenhofen”

Archiwum Golenhofen w Gnieźnie: relacja z rekonesansu

W dn. 24 września br. odwiedziłem gnieźnieński oddział Archiwum Państwowego w Poznaniu. W Gnieźnie znajdują się akta Komisji Kolonizacyjnej – instytucji, która zbudowała w Golęczewie wzorcową niemiecką wieś. Celem wizyty było pobieżne przejrzenie dokumentów, dotyczących Golęczewa. Co ciekawsze „kąski” zamierzałem sfotografować, również po to, by udostępnić je na stronie internetowej. Miałem nadzieję na odnalezienie informacji, które dotychczas nigdzie nie byłyCzytaj dalej „Archiwum Golenhofen w Gnieźnie: relacja z rekonesansu”

1912: Diabeł z golęczewskich bagien

Po długich internetowych poszukiwaniach udało mi się odnaleźć treść krótkiego podania, zapisanego przez Otto Knoopa i wydanego w 1912 roku w zbiorze bajek przez gimnazjum w Rogoźnie jako „dodatek naukowy do programu wielkanocnego”. Swoją drogą ciekawe, że uczniom gimnazjum na Wielkanoc serwowano ludowe opowieści o diabłach… Diabeł z bagien W pewnym lesie pod Golenczewem (obecnie Golenhofen), znajdują się bagna, wCzytaj dalej „1912: Diabeł z golęczewskich bagien”

Praca doktorska Vereny Jakobi – rozdział o Golęczewie teraz po polsku

W 2003 roku na berlińskiej politechnice powstała praca doktorska, w której wzorcowa wieś Golenhofen zajmuje wyjątkowe miejsce. Dziś dzięki zgodzie autorki oraz tłumaczeniu Damiana Weymanna możemy na tej stronie przeczytać po polsku rozdział poświęcony Golęczewu. Tematem pracy „Heimatschutz und Bauerndorf – zum planmäßigen Dorfbau im Deutschen Reich zu Beginn des 20. Jahrhundert” są trendy w niemieckiej architekturze początku XX wieku,Czytaj dalej „Praca doktorska Vereny Jakobi – rozdział o Golęczewie teraz po polsku”

Golęczewo i okolice na 10 starych mapach

Korzystając z dobrodziejstwa digitalizacji zasobów archiwalnych, możemy się wybrać w podróż w czasie. Na mapach, wydanych w ciągu ostatnich trzystu lat, obserwujemy jak mocno zmieniła się nasza okolica i sposób jej przedstawienia. Kiedy pierwszy raz zobaczymy na mapie Golęczewo? Jakie wsie istniały w okolicy, a już dawno zniknęły? Przekonajmy się. W opracowaniu artykułu korzystałem m.in. z artykułu i materiałów zawartychCzytaj dalej „Golęczewo i okolice na 10 starych mapach”

Nepomucenowo: zapomniany folwark pod Golęczewem

Dzisiaj wieczorem wybrałem się na spacer tam, gdzie w XIX wieku istniała niewielka miejscowość Nepomucenowo. Mieszkańcy Golęczewa znają to miejsce – przy torach kolejowych, pomiędzy salonem Mercedesa Duda-Cars a przejazdem kolejowym. Miejscowości i ich nazwy pojawiają się i znikają bez żadnego śladu. Jedną z takich wsi, czy raczej zamieszkanych folwarków, jest Nepomucenowo. Ta nazwa pierwszy raz pojawia się na mapieCzytaj dalej „Nepomucenowo: zapomniany folwark pod Golęczewem”

1908: W pruskim parlamencie o Golęczewie

Wzorcowa wieś Golenhofen była szeroko znana w Niemczech. Do tego stopnia, że wspominano o niej nawet w dyskursie politycznym. Dziennik Poznański z 12 kwietnia 1908 roku przytacza tekst mowy Zygmunta Dziembowskiego, polskiego posła do pruskiego landtagu. Nie miał on zbyt dobrego zdania o jakości golęczewskich domów, pobudowanych przez Komisję Kolonizacyjną… Zygmunt Dziembowski (1858-1918), adwokat z Poznania, posłował zarówno do pruskiegoCzytaj dalej „1908: W pruskim parlamencie o Golęczewie”

Golęczewo w archiwalnych rozkładach jazdy

Przystanek kolei w Golenhofen powstał w 1906 roku. Rzućmy okiem na kilka rozkładów jazdy. Pierwszy rozkład linii Posen-Belgard pochodzi z 1914 roku. Co ciekawe, 70 lat później pokonanie dystansu z Poznania do Golęczewa zajmowało więcej czasu niż „za Wilusia”. Rozkłady z lat 30, 40 i 80 ze zbiorów p. Krzysztofa Springera.

Cmentarze choleryczne koło Golęczewa

W niedzielne popołudnie odbyliśmy rowerową wycieczkę do mało znanych miejsc pochówku ofiar epidemii cholery w Żydowie i Świerkówkach. Epidemia cholery powracała w XIX wieku kilkukrotnie, zbierając krwawe żniwo także w naszym regionie. Na silnie zakaźną chorobę nie znano lekarstwa i umierały na nią całe rodziny, nieraz w kilka dni. Zmarłych grzebano na specjalnie utworzonych cmentarzach, w zbiorowych mogiłach, zwłoki zasypującCzytaj dalej „Cmentarze choleryczne koło Golęczewa”

110 lat Kriegerverein Golenhofen

Dokładnie 110 lat temu – 9 lipca 1911 roku – został ufundowany sztandar golęczewskiego koła niemieckich weteranów – Kriegerverein Golenhofen. Koła Kriegerverein to powszechne w ówczesnych Niemczech lokalne stowarzyszenia, grupujące weteranów wojny, żołnierzy i rezerwistów, z silnym nastawieniem patriotycznym czy wręcz nacjonalistycznym. Członkowie Kriegerverein uczestniczyli ze swoim sztandarem w uroczystościach patriotycznych i kościelnych, dbali o pomniki i cmentarze wojenne. MożnaCzytaj dalej „110 lat Kriegerverein Golenhofen”

Stary Bar w Chludowie dawniej i dziś

Niedawno gruntownie odnowiony przez gminę Stary Bar wygląda niemal tak samo jak przed stu laty. Można się o tym przekonać, porównując obecny widok ze starą pocztówką, prezentującą ówczesny Gasthaus zur Sonne (Zajazd Pod Słońcem). Stare zdjęcie to część pocztówki, wysłanej z chludowskiej poczty dokładnie 19 lipca 1915 roku. Napisy na elewacji głosiły: Gasthaus zur Sonne W. Stibbe (Zajazd Pod SłońcemCzytaj dalej „Stary Bar w Chludowie dawniej i dziś”

Zdjęcia z archiwum Kamili Zamiara-Franczak

Kamila Franczak z domu Zamiara zgodziła się udostępnić zdjęcia z archiwum rodziny Zamiarów. Najstarsze fotografie pochodzą z lat 20-tych. Nieistniejąca już kuźnia i konstrukcja wiatraka pompy wodnej – to tylko niektóre z obiektów Golęczewa uwiecznionych na zdjęciach. Stefan Zamiara był w grupie pierwszych polskich mieszkańców, którzy zakupili domy od niemieckich kolonistów z Golenhofen po I wojnie światowej. Rodzina Zamiarów kupiłaCzytaj dalej „Zdjęcia z archiwum Kamili Zamiara-Franczak”