Nowości

Tutaj dowiesz się, co nowego w serwisie. Zapraszam też do śledzenia strony Golęczewo, Golenhofen na Facebooku.

Przed golęczewską kuźnią

Ulica Tysiąclecia sprzed ponad 100 laty. Pierwotny wygląd budynków z numerami 1, 2 i 3, a także grupka osadników – to wszystko możemy zobaczyć na fragmencie pocztówki z ok. 1913 roku, której skan niedawno zakupiłem. Ta fotografia jest wyjątkowa pod kilkoma względami. Po pierwsze, jest tu doskonale widoczny budynek kuźni (z lewej – obecnie w tym miejscu dom Tysiąclecia 1).Czytaj dalej „Przed golęczewską kuźnią”

1912: młodzieżowa straż ogniowa

Grupa młodzieży z Golenhofen, stojąca przed wejściem do szkoły – to Jugendwehr, coś w rodzaju „młodzieżówki straży pożarnej”. To unikalne zdjęcie jest częścią zakupionego przeze mnie skanu pocztówki z ok. 1912 roku. Chłopcy ubrani są zgodnie z ówczesną modą w „dorosłe” stroje, przez co wyglądają na dużo starszych. Trzymają flagi – najprawdopodobniej czarno-biało-czerwone, czyli barwy Cesarstwa Niemieckiego. Nastolatkom towarzyszy dostojnyCzytaj dalej „1912: młodzieżowa straż ogniowa”

57 golęczewskich obiektów ma już swoje strony

Od dziś każdy z zabytków Golęczewa – czy to budynek użyteczności publicznej, czy to dom mieszkalny, istniejący czy nieistniejący, ma już swoją osobną podstronę na tym serwisie. To aż 57 stron! Pierwsze strony poświęcone poszczególnym obiektom powstały jeszcze w maju br. Stopniowo dodawałem kolejne domy, na każdej stronie zamieszczając obecne i (jeśli mam) stare zdjęcia, a także znane mi faktyCzytaj dalej „57 golęczewskich obiektów ma już swoje strony”

Lista osadników Golenhofen – premiera!

Po licznych, długich wieczorach, spędzonych na rozczytywaniu dokumentów, sfotografowanych w archiwum w Gnieźnie, nareszcie udostępniłem efekt tej pracy – listę osadników wzorcowej wsi w Golęczewie. Arwowie spod Belgradu i Aradu, Hesselowie znad Morza Azowskiego, a Specht – z samego Berlina… Udało się ustalić większość nazwisk właścicieli domów w Golenhofen w latach 1906-1909, a dla większości z nich – informacje oCzytaj dalej „Lista osadników Golenhofen – premiera!”

Prof. Kenny Cupers: O Golęczewie na jutrzejszej konferencji naukowej w Lipsku

Na rozpoczynającej się jutro konferencji „Architektur als Exponat. Museale Präsentationen in transnationalen Verflechtungen”, organizowanej przez Instytut Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza, Kenny Cupers, profesor Uniwersytetu w Bazylei wygłosi referat “Golęczewo/Golenhofen and the arts and technics of internal colonialism” (Golęczewo/Golenhofen oraz sztuka i techniki wewnętrznej kolonizacji). Wystąpienie Kenny’ego Cupersa (piątek 29 X godz. 10.30) będzie można wysłuchać online przezCzytaj dalej „Prof. Kenny Cupers: O Golęczewie na jutrzejszej konferencji naukowej w Lipsku”

Wiatrak (prawie) w Golęczewie

Wielkopolski krajobraz przed 150 czy 200 laty był dosłownie usiany wiatrakami. Ze starych map wynika, że w Golęczewie nie było nigdy wiatraka, ale najbliższy stał od wsi przysłowiowy „rzut beretem”. Na mapach od końca XVIII wieku aż do gdzieś 60-tych lat XIX wieku można się przekonać, że wiatrak stał w Sobocie, na tyłach majątku, gdzieś przy drodze do Golęczewa –Czytaj dalej „Wiatrak (prawie) w Golęczewie”

1926: Julian Wygachiewicz opisuje prace rolne w Golęczewie

10 stycznia 1926 r. w warszawskiej Gazecie Świątecznej ukazał się list Golęczewianina – Juliana Wygachiewicza, zawierający barwny opis ówczesnej gospodarki rolnej. To relacja z odbytej kilka miesięcy wcześniej wizyty rolników z Polesia. Poniżej treść całego artykułu. Pisownia oryginalna. Listy do Gazety Świątecznej. Z Gołęczewa pod Poznaniem. Jak gospodarują drobni rolnicy w stronach poznańskich. Latem roku ubiegłego czytałem w Gazecie opisCzytaj dalej „1926: Julian Wygachiewicz opisuje prace rolne w Golęczewie”

Dworcowa 51: dyplom od cesarza na strychu

Z przyjemnością prezentuję znalezisko, jakiego dokonał mieszkaniec domu przy Dworcowej 51 na swoim strychu. Jest to dyplom dziękczynny, wystawiony w imieniu cesarza niemieckiego i króla pruskiego Wilhelma II w 1895 roku, z okazji 25-lecia bitwy pod Villiers. Bój pod Villiers był jednym z ważnych zwycięstw Niemców w wojnie prusko-francuskiej. „Pamiętając o krwawych laurach zdobytych przez dzielny regiment pod Villers, wCzytaj dalej „Dworcowa 51: dyplom od cesarza na strychu”

1906: Golęczewo zmienia nazwę na Golenhofen

Wzorcowa niemiecka wieś nie mogła nazywać się po polsku. Oto akta, dokumentujące zmianę nazwy naszej wsi na jakże niemieckie Golenhofen. Tylko co to znaczy Golenhofen? Można tylko sobie wyobrazić, jakim dyskomfortem było dla działaczy pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, meldowanie o postępach akcji osadniczej we wsi Golenczewo. A może Golentschewo? Urzędowa była ta pierwsza wersja, ale w powszechnym obiegu, nawet w oficjalnychCzytaj dalej „1906: Golęczewo zmienia nazwę na Golenhofen”

Archiwum Golenhofen w Gnieźnie: relacja z rekonesansu

W dn. 24 września br. odwiedziłem gnieźnieński oddział Archiwum Państwowego w Poznaniu. W Gnieźnie znajdują się akta Komisji Kolonizacyjnej – instytucji, która zbudowała w Golęczewie wzorcową niemiecką wieś. Celem wizyty było pobieżne przejrzenie dokumentów, dotyczących Golęczewa. Co ciekawsze „kąski” zamierzałem sfotografować, również po to, by udostępnić je na stronie internetowej. Miałem nadzieję na odnalezienie informacji, które dotychczas nigdzie nie byłyCzytaj dalej „Archiwum Golenhofen w Gnieźnie: relacja z rekonesansu”

1912: Diabeł z golęczewskich bagien

Po długich internetowych poszukiwaniach udało mi się odnaleźć treść krótkiego podania, zapisanego przez Otto Knoopa i wydanego w 1912 roku w zbiorze bajek przez gimnazjum w Rogoźnie jako „dodatek naukowy do programu wielkanocnego”. Swoją drogą ciekawe, że uczniom gimnazjum na Wielkanoc serwowano ludowe opowieści o diabłach… Diabeł z bagien W pewnym lesie pod Golenczewem (obecnie Golenhofen), znajdują się bagna, wCzytaj dalej „1912: Diabeł z golęczewskich bagien”

Praca doktorska Vereny Jakobi – rozdział o Golęczewie teraz po polsku

W 2003 roku na berlińskiej politechnice powstała praca doktorska, w której wzorcowa wieś Golenhofen zajmuje wyjątkowe miejsce. Dziś dzięki zgodzie autorki oraz tłumaczeniu Damiana Weymanna możemy na tej stronie przeczytać po polsku rozdział poświęcony Golęczewu. Tematem pracy „Heimatschutz und Bauerndorf – zum planmäßigen Dorfbau im Deutschen Reich zu Beginn des 20. Jahrhundert” są trendy w niemieckiej architekturze początku XX wieku,Czytaj dalej „Praca doktorska Vereny Jakobi – rozdział o Golęczewie teraz po polsku”

Golęczewo i okolice na 10 starych mapach

Korzystając z dobrodziejstwa digitalizacji zasobów archiwalnych, możemy się wybrać w podróż w czasie. Na mapach, wydanych w ciągu ostatnich trzystu lat, obserwujemy jak mocno zmieniła się nasza okolica i sposób jej przedstawienia. Kiedy pierwszy raz zobaczymy na mapie Golęczewo? Jakie wsie istniały w okolicy, a już dawno zniknęły? Przekonajmy się. W opracowaniu artykułu korzystałem m.in. z artykułu i materiałów zawartychCzytaj dalej „Golęczewo i okolice na 10 starych mapach”

Nepomucenowo: zapomniany folwark pod Golęczewem

Dzisiaj wieczorem wybrałem się na spacer tam, gdzie w XIX wieku istniała niewielka miejscowość Nepomucenowo. Mieszkańcy Golęczewa znają to miejsce – przy torach kolejowych, pomiędzy salonem Mercedesa Duda-Cars a przejazdem kolejowym. Miejscowości i ich nazwy pojawiają się i znikają bez żadnego śladu. Jedną z takich wsi, czy raczej zamieszkanych folwarków, jest Nepomucenowo. Ta nazwa pierwszy raz pojawia się na mapieCzytaj dalej „Nepomucenowo: zapomniany folwark pod Golęczewem”

1908: W pruskim parlamencie o Golęczewie

Wzorcowa wieś Golenhofen była szeroko znana w Niemczech. Do tego stopnia, że wspominano o niej nawet w dyskursie politycznym. Dziennik Poznański z 12 kwietnia 1908 roku przytacza tekst mowy Zygmunta Dziembowskiego, polskiego posła do pruskiego landtagu. Nie miał on zbyt dobrego zdania o jakości golęczewskich domów, pobudowanych przez Komisję Kolonizacyjną… Zygmunt Dziembowski (1858-1918), adwokat z Poznania, posłował zarówno do pruskiegoCzytaj dalej „1908: W pruskim parlamencie o Golęczewie”

Golęczewo w archiwalnych rozkładach jazdy

Przystanek kolei w Golenhofen powstał w 1906 roku. Rzućmy okiem na kilka rozkładów jazdy. Pierwszy rozkład linii Posen-Belgard pochodzi z 1914 roku. Co ciekawe, 70 lat później pokonanie dystansu z Poznania do Golęczewa zajmowało więcej czasu niż „za Wilusia”. Rozkłady z lat 30, 40 i 80 ze zbiorów p. Krzysztofa Springera.

Cmentarze choleryczne koło Golęczewa

W niedzielne popołudnie odbyliśmy rowerową wycieczkę do mało znanych miejsc pochówku ofiar epidemii cholery w Żydowie i Świerkówkach. Epidemia cholery powracała w XIX wieku kilkukrotnie, zbierając krwawe żniwo także w naszym regionie. Na silnie zakaźną chorobę nie znano lekarstwa i umierały na nią całe rodziny, nieraz w kilka dni. Zmarłych grzebano na specjalnie utworzonych cmentarzach, w zbiorowych mogiłach, zwłoki zasypującCzytaj dalej „Cmentarze choleryczne koło Golęczewa”

110 lat Kriegerverein Golenhofen

Dokładnie 110 lat temu – 9 lipca 1911 roku – został ufundowany sztandar golęczewskiego koła niemieckich weteranów – Kriegerverein Golenhofen. Koła Kriegerverein to powszechne w ówczesnych Niemczech lokalne stowarzyszenia, grupujące weteranów wojny, żołnierzy i rezerwistów, z silnym nastawieniem patriotycznym czy wręcz nacjonalistycznym. Członkowie Kriegerverein uczestniczyli ze swoim sztandarem w uroczystościach patriotycznych i kościelnych, dbali o pomniki i cmentarze wojenne. MożnaCzytaj dalej „110 lat Kriegerverein Golenhofen”

Stary Bar w Chludowie dawniej i dziś

Niedawno gruntownie odnowiony przez gminę Stary Bar wygląda niemal tak samo jak przed stu laty. Można się o tym przekonać, porównując obecny widok ze starą pocztówką, prezentującą ówczesny Gasthaus zur Sonne (Zajazd Pod Słońcem). Stare zdjęcie to część pocztówki, wysłanej z chludowskiej poczty dokładnie 19 lipca 1915 roku. Napisy na elewacji głosiły: Gasthaus zur Sonne W. Stibbe (Zajazd Pod SłońcemCzytaj dalej „Stary Bar w Chludowie dawniej i dziś”

Zdjęcia z archiwum Kamili Zamiara-Franczak

Kamila Franczak z domu Zamiara zgodziła się udostępnić zdjęcia z archiwum rodziny Zamiarów. Najstarsze fotografie pochodzą z lat 20-tych. Nieistniejąca już kuźnia i konstrukcja wiatraka pompy wodnej – to tylko niektóre z obiektów Golęczewa uwiecznionych na zdjęciach. Stefan Zamiara był w grupie pierwszych polskich mieszkańców, którzy zakupili domy od niemieckich kolonistów z Golenhofen po I wojnie światowej. Rodzina Zamiarów kupiłaCzytaj dalej „Zdjęcia z archiwum Kamili Zamiara-Franczak”

Ogłoszenia drobne z XIX wieku

W dawnej lokalnej prasie można znaleźć nieliczne ogłoszenia związane z Golęczewem. Odnoszące się do drobnych gospodarskich spraw, są świadectwem ostatnich lat „polskiej” wsi sprzed przejścia majątku w posiadanie niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej. Źródła ogłoszeń: Wielkopolanin R. 7, nr 183 (11 sierpnia 1889) Kreisblatt des Kreises Posen-West. Jg. 9, Nr. 25 (24 Juni 1897) Wielkopolanin R. 15, nr 142 (25 czerwca 1897)Czytaj dalej „Ogłoszenia drobne z XIX wieku”

1926: golęczewscy uczniowie dziękują USA

W 1926 roku pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych, podpisało się ponad 5 milionów Polaków. Akcja zbierania podpisów była formą podziękowania dla USA za wsparcie udzielone podczas I wojny światowej idei niepodległości Polski – w tym za deklaracje prezydenta Woodrowa Wilsona. Miliony podpisów zostały przekazane prezydentowi USA i złożone w Bibliotece Kongresu. Dzisiaj te zbiory są stopniowo digitalizowaneCzytaj dalej „1926: golęczewscy uczniowie dziękują USA”

Dworzec kolejowy w Golęczewie dawniej i dziś

W majowym numerze Gazety Sucholeskiej ukazał się artykuł o golęczewskiej stacji kolejowej, autorstwa Ryszarda Chruszczewskiego i Mariana Bajera. Dziękuję redakcji Gazety za zgodę na zamieszczenie tego tekstu na stronie. Otwarcie stacji w 1906 roku Najwyżsi rangą goście z przedstawicielami rodziny cesarskiej i rządu niemieckiego na czele, przybyli na uroczyste otwarcie stacji kolejowej w Golęczewie. Wydarzeniu temu nadano znaczny rozgłos, aCzytaj dalej „Dworzec kolejowy w Golęczewie dawniej i dziś”

Elżbieta Krenz i jej Golęczewo

Atmosfera i architektura Golęczewa uwiodła wielu. Zamieszkała we wsi od 2001 roku Elżbieta Krenz jest artystką i plastykiem. Poprosiłem ją o kilka słów o sobie i o możliwość zamieszczenia grafik jej autorstwa, związanych z naszą wsią. „Jestem absolwentką Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu na Wydziale Architektury Wnętrz, ale od ukończenia studiów pracuję jako grafik komputerowy i plastyk projektant w wydawnictwach, agencjachCzytaj dalej „Elżbieta Krenz i jej Golęczewo”

Grobowce sprzed 5500 lat w Lesie Sobockim

Las nad Samicą nieopodal Golęczewa skrywa niedawno odkryte megalityczne grobowce, typowe dla tzw. kultury pucharów lejkowatych. Pierwsze badania archeologiczne zostały przeprowadzone w 2019 roku przez Wydział Archeologii UAM i Muzeum Archeologiczne w Poznaniu (więcej na temat tych badań). Pomiędzy dawnym rozlewiskiem a leśną drogą znajduje się pięć wachlarzowato ułożonych nasypów ziemnych. Formy są ledwo widoczne w terenie – odkryto jeCzytaj dalej „Grobowce sprzed 5500 lat w Lesie Sobockim”

Nadrabiamy zaległości z YouTube

Dzisiejsze nowości na stronie to materiały z YouTube – niemłode ale niekoniecznie znane wszystkim zainteresowanym: dwie relacje z obchodów 700-lecia Golęczewa w 2013 roku – zobacz film o historii Golęczewa przygotowany przez gminę Suchy Las z okazji 800-lecia Suchego Lasu – zobacz

Start strony!

Nareszcie – dziś nadszedł ten moment. Od kilku miesięcy pracowałem nad tą stroną i dotarłem do momentu, w którym uznałem, że nadaje się do pokazania publicznie. To jest początek – materiałów do udostępnienia jeszcze jest sporo. A najbardziej liczę na uzupełnienia i informacje od obecnych i byłych mieszkańców Golęczewa. Zapraszam do dzielenia się zdjęciami, wiadomościami – zapraszam do współpracy!