Nowości

Tutaj dowiesz się, co nowego w serwisie. Zapraszam też do śledzenia strony Golęczewo, Golenhofen na Facebooku.

Z wizytą w kamienicy Paula Fischera

Wyspiańskiego 10, okazała secesyjna kamienica na poznańskim Łazarzu. To tutaj w latach 1904-1915 mieszkał Paul Fischer, główny projektant założenia architektonicznego wzorcowej wsi Golęczewo. Księga adresowa Poznania z roku 1912 podaje adres Fischera (w drugiej linii): Hardenbergstrasse 4, parter. Od 1919 i znów po II wojnie, ulica nazywa się Wyspiańskiego. Dokładniej,…

1940: Szkoła w czasie okupacji

Początek wojny zastał golęczewską szkołę w trakcie przebudowy. W 1940 roku budynek stał pusty, a o jego stanie szczegółowo informuje niemiecki protokół inwentaryzacyjny, zachowany w poznańskim Archiwum Państwowym. Później w szkole uczyły się wyłącznie niemieckie dzieci, o czym opowiedział mi nieco pan Bronisław Goch, mieszkaniec Golęczewa. „Zachodnia połowa budynku znajduje…

1911: Remont mostu na Samicy

Most na rzeczce Samica to popularne miejsce spacerowe dla mieszkańców Golęczewa. Urokliwy zakątek Lasu Sobockiego kiedyś miał dużo większe znaczenie – tędy przebiegała droga łącząca istotne miejscowości. O istotności drogi na Rostworowo możemy się przekonać nawet dziś, obserwując resztki nawierzchni z polnego kamienia, pokrywające fragment prowadzący od mostu w górę.…

Ostatnie lata „Merkurego”

W XIX wieku służył jako stajnia, obora i chlew. Później – ludziom za mieszkanie, raczej w spartańskich warunkach. Dzięki wspomnieniom mieszkańców, odtwarzamy ostatnie lata żywota golęczewskiego „Merkurego”. Olbrzymi (długi na ok. 60 metrów!) gmach z polnego kamienia, kryty papą, dominował w krajobrazie tej części wsi. Datę budowy wskazywały cyfry na…

„Wiejskie Cmentarze…” o Golęczewie

Oto parę słów o tym, skąd się wzięła strona goleczewo.com i pasja do historii jej autora… Na wirtualnych łamach serwisu, który wbrew nazwie bynajmniej nie ogranicza się ani do Łódzkiego, ani do cmentarzy jako takich, ukazał się materiał o naszej wsi. Dziękuję Hannie Szurczak za doskonały kontakt i możliwość opowiedzenia…

1909: Buhaj z Dworcowej 38

Nieoceniony periodyk urzędowy powiatu Poznań-Zachód (Kreisblatt des Kreises Posen-West), wydanie z 2 grudnia 1909, donosi: „Golenhofen, 29 listopada 1909 r. (stacja hodowli byków). Osadnik Thomas Frey z Golenhofen nabył za 600 marek buhaja hodowlanego czarno-białej rasy nizinnej Jeverländer, ze stada H. Gerdes w Mehringsburgu. W tym celu Królewska Komisja Osadnicza…

Lata 50-te: golęczewska dzieciarnia

Oto cztery zdjęcia z archiwum golęczewskiej szkoły – tyle tu uśmiechu i dziecięcego optymizmu! Zapraszam mieszkańców Golęczewa do uzupełnienia opisów. Zdjęcia pochodzą z archiwum szkoły w Golęczewie, dziękuję p. Danucie Kamińskiej za ich udostępnienie i zgodę na publikację. Zostały wykonane w 2 połowie lat pięćdziesiątych, a ich autorem był prawdopodobnie…

1903: panorama Golęczewa ze szklanego slajdu

Przed nami widok wzorcowej wsi niemieckiej z czasów budowy, zapisany na niepozornej szklanej płytce. Niedawno wzniesione budynki są jeszcze niezamieszkałe, a przestrzeń dokoła zaskakuje pustką. Nabyta na internetowej aukcji szklana płytka o rozmiarach 9,5 cm na 8,5 cm jest jednym z setek, a może nawet tysięcy slajdów, wydawanych seryjnie przez…

1916: Pamiątka z Knyszyna od Ericha Piefke

Jedno zdjęcie a kawał historii. Zakupiona na aukcji na e-bayu fotografia to jak e-mail wysłany z odległej przeszłości. Nadawca „e-maila”, Erich Piefke, nie żyje od ponad stu lat. Dzięki internetowym poszukiwaniom udało się odcyfrować jego tożsamość. Podpis na rewersie zdjęcia głosi: „Andenken an das Russenkommando beim Pionierkommando im Warthelager bei…

Biedruski poligon w książce Franka Rohowskiego

Najnowszy, kwietniowy numer „Gazety Sucholeskiej” przypomina o niezwykłej publikacji pewnego Szwajcara, który prywatnym sumptem wydał album z setkami zdjęć z naszej gminy. Książka poświęcona jest sąsiadowi Golęczewa zza miedzy – biedruskiemu poligonowi. Dwujęzyczna książka „Krótka historia poligonu w Biedrusku i jego wyjątkowego sąsiada” to prawdziwy skarb dla amatorów historii naszego…

Cawein, czyli winnica w Golęczewie

W 1911/1912 Peter i Magdalena Cawein przybyli do Golenhofen z Ilbesheim (wówczas Bawaria, a dziś – Nadrenia-Palatynat). Równo sto lat po opuszczeniu Golęczewa przez Magdalenę, jej prawnuk Sebastian Kessler znalazł stronę goleczewo.com, a następnie podzielił się informacjami o historii rodziny. Prawdziwym rarytasem jest szczegółowy opis majątku golęczewskiego gospodarstwa Caweinów. Rodzina…

1945: Mogiła żołnierzy Wehrmachtu pod Golęczewem

Równo 78 lat temu, 9 marca 1945 roku na łąkach między Golęczewem i Zielątkowem polscy milicjanci i radzieccy żołnierze rozbili dużą grupę niemieckich żołnierzy. Zabitych, w liczbie 24, pochowano w zbiorowej mogile przy drodze, na skraju lasu. W 2004 roku Pracownia Badań Historycznych i Archeologicznych „Pomost” dokonała ekshumacji szczątków, które…

Album rodziny Sajnów: na Krętej podczas okupacji

Jak wyglądało życie w Golęczewie podczas niemieckiej okupacji w latach 1939-1945 z perspektywy tych Polaków, którzy nie zostali wysiedleni ze wsi? Oto uwiecznione na fotograficznej kliszy migawki z tamtego mrocznego czasu. Zdjęcia są udostępnione przez pochodzącą z Golęczewa Janinę Sajnę. Rodzice Pani Janiny – Marian i Maria Sajna, przybyli do…

1909: Baurat Fischer opisuje pompę i wodociąg w Golęczewie

Pompa wodna napędzana turbiną wiatrową, zaopatrująca większość gospodarstw we wodę, wraz z instalacją wodociągową, była prawdziwym pomnikiem przemyślności projektanta wzorcowej wsi Golenhofen. Paul Fischer – bo o nim mowa, opisał szczegółowo całą tę instalację w czasopiśmie Archiv für Innere Kolonisation, w 1909 roku. Dziękuję Bibliotece Uniwersytecko-Miejskiej w Kolonii (Universitäts- und…

Lata 50-te we wspomnieniach Marii Zamiary-Jędrzejczak

Pani Maria Zamiara (-Jędrzejczak), do 1966 roku mieszkała w Golęczewie na Tysiąclecia 1. Barwnie opowiada o wsi z lat swojego dzieciństwa – między innymi o bydle pędzonym na poligon, cygańskich taborach i nocnym stróżu opłacanym przez całą wieś. Zdjęcia z archiwum rodzinnego Kamili Zamiary-Franczak. Codziennie krowy z całej wsi, a…

Powstańczy sztandar z Golęczewa i Michał Andrzejeszczak

Oto flaga Towarzystwa Powstańców i Wojaków – koła Golęczewo, Sobota i Zielątkowo, utworzonego w 1925 roku, a skupiającego m.in. uczestników Powstania Wielkopolskiego, wówczas mieszkających w naszej okolicy. Jednym z nich był Michał Andrzejeszczak. Sztandar jest przechowywany w Muzeum Powstania Wielkopolskiego w poznańskim Odwachu. Na jednej stronie sztandaru widzimy nazwę koła,…

Lata 60-te: OSP Golęczewo na pokazach

Golęczewscy strażacy na ćwiczeniach, czy może zawodach… Seria zdjęć pochodzi z lat 60-tych, najprawdopodobniej z 1963 roku. Na pierwszym dużym zdjęciu z wężem prezentuje się Jerzy Sroka z OSP Golęczewo. Pierwsza fotografia na dole przedstawia uroczysty początek pokazów przed golęczewską szkołą i podniesienie flagi. Następnie, strażacy maszerują ulicą Dworcową, na…

1997: Inauguracja GKS Golęczewo

Niedawno wspominaliśmy przedwojenny klub KS Prowincja Golęczewo, a dziś dzięki Szymonowi Koziełowi – pierwszemu kapitanowi GKS Golęczewo, możemy zaprezentować historyczne zdjęcie z pierwszego meczu drużyny pod tą nazwą. „Zdjęcie jest zrobione w dniu otwarcia boiska na Dworcowej, ledwo się zmieściliśmy w wymiarach, ze względu na zbyt mały teren wytyczony na…

Lista zmarłych ewangelików z Golęczewa 1905-1946 – gotowa!

Rozpoczęta we wrześniu 2022 r. praca nareszcie została zakończona. Po przejrzeniu setek aktów zgonu z Golęczewa, przechowywanych w Archiwum Państwowym w Poznaniu oraz w USC w Suchym Lesie, powstała lista osób wyznania ewangelickiego – niemieckich Golęczewian, z których ostatnia – Minna John, urodzona w Baborówku w 1873 r. – zmarła…

1935: Przed stodołą Wygachiewiczów

Historyczne zdjęcie, przed historyczną stodołą. To tutaj, w bezpiecznym ukryciu rodzina Wygachiewiczów ukryła na czas okupacji figurę NMP z centrum Golęczewa, niechybnie ratując ją przed zniszczeniem przez niemieckiego okupanta. Zdjęcie zostało wykonane kilka lat przed tymi zdarzeniami – ok. 1935 roku. Nieistniejąca już stodoła stała z tyłu posesji na Tysiąclecia…

1861: XIX-wieczne Golęczewo na mapie katastralnej

Kilkanaście domów wzdłuż dzisiejszej ul. Tysiąclecia, oraz zabudowania majątku nad stawem – taki obraz wsi przedstawia szczegółowa mapa katastralna, dostępna w poznańskim Archiwum Państwowym. Golęczewo sprzed 160 laty było naprawdę bardzo podrzędną miejscowością! Mapa jest „wielowarstwowa”. Została stworzona w 1861 r., ale na podstawie starszej mapy z 1847 r., przy…

1906: Jules Juret u Arwy na Dworcowej 40

Obszerny opis wizyty w domu osadnika pochodzącego z ówczesnych Węgier to kolejny fragment relacji francuskiego dziennikarza Julesa Hureta, z książki „De Hambourg aux marches de Pologne”. Tłumaczenie: Grzegorz Grupiński. Chociaż Francuz nie wspomina nazwiska gospodarza domu na Dworcowej 40, wiemy ze źródeł, że był nim Heinrich I Arwa (notabene syn…

O Golęczewie w „Arbeitsbericht der Arbeitsgemeinschaft ostdeutscher Familienforscher”

„Arbeitsgemeinschaft ostdeutscher Familienforscher‟ (AGoFF) to jedno z wiodących w Niemczech stowarzyszeń, skupiających genealogów. W najnowszym numerze biuletynu AGoFF ukazał się artykuł autorstwa Jutty Grube o Golęczewie. Mam nadzieję, że tekst dotrze do potomków byłych mieszkańców Golęczewa. Może dzięki temu uda się pozyskać kolejne zdjęcia i wspomnienia z dawnych dziejów wsi.…

1906: Jules Huret i polskie chłopki w golęczewskiej gospodzie

Co dawali na obiad w Gospodzie pod Złotą Gwiazdą i jak kołysały biodrami polskie chłopki – o tym czytamy w kolejnym fragmencie reportażu Francuza Julesa Hureta z Golęczewa, z książki „De Hambourg aux marches de Pologne”. Tłumaczenie: Grzegorz Grupiński. Po wizycie w szkole (i „kościele” czyli sali modlitewnej w budynku…

1992: tornado uderza w Golęczewo

„27 sierpnia ok. godz. 14 mieszkańcy Golęczewa przeżyli chwile grozy. Wichura, burza i ulewny deszcz w ciągu kilku minut dokonały spustoszeń w wielu golęczewskich gospodarstwach” – pisała Gazeta Sucholeska. Dziś to wydarzenie rekonstruuje w fachowym ujęciu znawcy tornad – Joanna Kubiak, mieszkanka Golęczewa, od dziecka zafascynowana tymi zjawiskami pogodowymi. Trąba…

Golęczewo a Powstanie Wielkopolskie

Dlaczego nie „Powstanie Wielkopolskie w Golęczewie”? O tym za chwilę. Poniżej próba odtworzenia obrazu wydarzeń z przełomu 1918 i 1919 roku z perspektywy ówczesnego Golenhofen. Oparta na bardzo skąpych źródłach i wzmiankach w literaturze, oraz na… wyobraźni. Paderewski w Golenhofen Zacznijmy od mocnego uderzenia. W przeddzień wybuchu powstania i na…

1906: Jules Huret w domu Möllmannów

„Salon: sofa i czerwone pluszowe fotele z miękkimi poduszkami, stolik z orzecha włoskiego na jednej nodze, konsola zwieńczona lustrem…” Dom przy Dworcowej 44 to bohater kolejnego fragmentu relacji francuskiego dziennikarza z Golęczewa. Juret nie wymienia nazwiska mieszkańców, ale ze źródeł wiadomo, że mieszkał tam Jakob Möllmann, pochodzący z Berestowa k.…

Lata 30te: gra KS Prowincja Golęczewo

„Okiem oldboya: był taki klub” to artykuł prasowy, wspominający przedwojennych poprzedników GKS Golęczewo. Dotarł do mnie jedynie wycinek gazety, dlatego niestety nie wiem, z jakiego tytułu pochodzi. Oddajmy głos autorowi, którym był jeden z piłkarzy – Jan Macioszek. „Któregoś dnia seniorowi poznańskich artystów-malarzy zebrało się na piłkarskie wspominki. Pokazał starą…

1906: Jules Huret odwiedza golęczewską szkołę

„Jedyna klasa jest doskonale czysta. Na białych ścianach krótki fryz, przedstawiający małe dziewczynki…”. Oto kolejna część relacji francuskiego dziennikarza Julesa Hureta w Golęczewie – tym razem poświęcona wizycie w szkole. Jest to fragment książki „De Hambourg aux marches de Pologne”. Tłumaczenie: Grzegorz Grupiński. Nauczycielem w Golęczewie był w tym czasie…

1906: Jules Juret przybywa do Golęczewa

„Pociąg zatrzymuje się w Golentschewie. Stacja – przystanek na środku pól”. Oto pierwszy fragment relacji francuskiego dziennikarza Julesa Hureta w naszej wsi w 1906 roku. Jest to fragment książki „De Hambourg aux marches de Pologne”. Tłumaczenie: Grzegorz Grupiński. Pociąg zatrzymuje się w Golentschewie. Stacja – przystanek na środku pól. Decyzją…

1919: 62 posłów polskiego Sejmu zwiedza Golęczewo

Golęczewo jeszcze niemieckie, a już pod polskim panowaniem. Taką wieś zwiedzała wielka grupa posłów polskiego Sejmu w zaledwie kilka miesięcy po Powstaniu Wielkopolskim. Relację z tej wizyty, zawierającą bardzo ciekawe spostrzeżenia, można przeczytać w wydawanym w Cieszynie czasopiśmie „Rolnik Śląski”, wydanie z 1 lipca 1919 r. Z artykułu w innym…

1928: tak przebiegała uroczystość odsłonięcia figury NMP

11 listopada, w symboliczną 10 rocznicę odzyskania niepodległości, miała miejsce w Golęczewie wyjątkowa uroczystość. Odnaleziona w archiwum warszawskiej „Gazety Świątecznej” relacja Juliana Wygachiewicza (wydanie z 20 stycznia 1929 r.) barwnie opisuje jej przebieg. Gospodarz domu na Tysiąclecia 2a, ogrodnik i aktywny działacz kółka rolniczego, był jednym z pierwszych Polaków, którzy…

Upamiętniliśmy golęczewskich ewangelików na cmentarzu

Dziś, 30 października 2022 r. o godzinie 17, wraz z kilkunastoma zgromadzonymi mieszkańcami wsi, dokonaliśmy skromnego uczczenia pamięci Golęczewian wyznania ewangelickiego. Na cmentarnym krzyżu zawisła lista nazwisk zmarłych w latach 1905-1922. Na ewangelickim cmentarzu na Dworcowej od dziesiątków lat nie ma już tablic z nazwiskami pochowanych. Jednak miejsce jest zadbane,…

Kto spoczywa na golęczewskim cmentarzu? Lista zmarłych 1905-1922

Na ewangelickim cmentarzu, który widzę z okna domu, nie ma żadnych nagrobków z tablicami. Od lat nie dawało mi spokoju pytanie, kto został tam pochowany. Ta lista daje w dużej mierze odpowiedź i przywraca pamięć o ludziach innego języka, którzy mieszkali w naszym Golęczewie. Kilka tygodni pracy, długie godziny spędzone…

Rodzina Krüger: pierwsi gospodarze na Dworcowej 26

Internet działa cuda. Dzięki wpisowi w niemieckim forum amatorów genealogii udało mi się nawiązać kontakt z potomkini kolejnej rodziny, która mieszkała w Golęczewie ponad 100 lat temu. Dom na Dworcowej 26 jest od ponad 30 lat opuszczony. Dziś przysłonięty jest przez gęstą zieleń, jesienią przybierającą wspaniałe barwy. Przez kilkadziesiąt lat…

Projekt „Historia z nocy się wyłania” – podsumowanie

W ciągu ostatnich 3 miesięcy miałem przyjemność uczestniczyć w projekcie realizowanym przez Koło Gospodyń Wiejskich GolęczeWianki. Poniżej moje krótkie podsumowanie tego przedsięwzięcia. Projekt „Historia z nocy się wyłania” składał się z trzech warsztatów, odbywających się w różnych miejscach wsi. Moją rolą było zaprezentowanie opowieści historycznych, związanych z tymi miejscami. Historia…

Wspomnienie: Henryka Wygachiewicz-Rewers

Niedawno zmarła Pani Henryka była najstarszą golęczewianką urodzoną w naszej wsi – w domu przy ul. Tysiąclecia 2a. Poniżej zamieszczam Jej wspomnienie, napisane przez syna – Leszka Rewersa, któremu dziękuję za zgodę na zamieszczenie tekstu. Artykuł ukazał się również w Gazecie Sucholeskiej. Kochała życie i umiała żyć… Chcę tu przywołać…

Lata 30-te: golęczewskie panny przed szkołą

Przed nami wyjątkowo piękna, nastrojowa fotografia. Przed golęczewską szkołą stoją dwie młode dziewczyny. Postawiony na początku XX wieku budynek jest w doskonałym stanie, przed późniejszymi zniekształceniami i przebudowami. Szkoła tonie w bujnej zieleni. Takie było Golęczewo! W centrum zdjęcia pozują nastolatki – Zdzisława Wygachiewicz(-Sroka) i Maria Walkowiak. Zbliżenie kadru ukazuje…

1916: pocztówka od golęczewskiego nauczyciela

Sto lat temu pocztówki pełniły rolę esemesów – wysyłano ich mnóstwo, a sprawnie działająca niemiecka poczta dostarczała list w ciągu jednego dnia roboczego na terenie całego państwa. Jedna z nich została wysłana pewnego wiosennego dnia z Golenhofen przez – jak wszystko wskazuje – Richarda Janetzky’iego, nauczyciela w golęczewskiej szkole. Adresatem…

1992: Golęczewo na zdjęciach z serwisu Zabytek.pl

Zabytek.pl to serwis www udostępniający informacje o obiektach znajdujących się w ewidencji zabytków. Zawiera też karty ewidencyjne obiektów zabytkowych. W przypadku Golęczewa, są to karty z ewidencji przeprowadzonej w 1992 roku, dokumentujące stan budynków w Golęczewie wraz z ich zdjęciami. Korzystając z faktu, że karty ewidencyjne są w tzw. domenie…

Dworzec: otwarcie wystawy z dokumentami kolejowymi

W niedzielę 4 września br., podczas imprezy „Historia z nocy się wyłania”, w poczekalni golęczewskiego dworca zostały odsłonięte gabloty z kopiami archiwalnych dokumentów, odnalezionych podczas remontu stacji w 2018 r. Dokumenty na swój specyficzny, urzędowy sposób opisują rzeczywistość, w której funkcjonowały. Poniżej prezentuję kilka z nich, głównie pochodzących z lat…

1897: tak wyglądały zabudowania golęczewskiego majątku

Stajnie, obory, stodoły – wszystko to mieściło się pomiędzy obecnymi ulicami: Krętą, Cichą, Stolarską i Krzywą. Rozplanowanie zburzonych przed ponad 100 laty budynków majątku udało mi się zrekonstruować dzięki rysunkowi w polisie ubezpieczeniowej z 1897 r. BudynekMateriał / dachWymiary (w stopach) dł. x szer. x wys.1/ Dom mieszkalny (dwór)Murowany, kryty…

1922: Julian Wygachiewicz zachęca do osadnictwa w Poznańskiem

Zaledwie rok po zakupie od Niemca domu przy Tysiąclecia 2a, pochodzący z Lubelskiego Julian Wygachiewicz napisał list do redakcji Gazety Świątecznej. Wydrukowany w wydaniu z 11 czerwca 1922 r. list to prawdziwa laurka gospodarki w Poznańskiem. Być może taki był właśnie cel Wygachiewicza (na zdjęciu – z żoną Józefą; zdjęcie…

1911: Płomienne przemówienie majora Ulricha w Golenhofen

9 lipca 1911 r. w Golęczewie odbyła się patriotyczna impreza niemiecka – powiatowy zjazd kół Kriegervereinu, połączony z odsłonięciem sztandaru miejscowego koła tej organizacji. Wydanie z 13 lipca „Kreisblatt des Kreises Posen-West” przytacza szczegółowy opis tej uroczystości, w tym tekst wygłoszonego wówczas przemówienia. Koła Kriegerverein były lokalnymi stowarzyszeniami, grupującymi weteranów…

Album rodziny Durdel

Rodzina Durdel mieszkała w Golęczewie od 1905 do 1945 roku. Mieszkający w Niemczech Manfred Durdel udostępnił nam zdjęcia ze swojego rodzinnego albumu. Na fotografiach oglądamy wieś z perspektywy jednej z tych niemieckich rodzin, które w okresie międzywojennym przyjęły polskie obywatelstwo i pozostały w Golęczewie. Najstarsze z kolekcji zdjęcie pochodzi z…

1904: sikawka strażacka dla Golęczewa

Golęczewska Ochotnicza Straż Pożarna powstała w 1921 roku, ale już kilkanaście lat wcześniej wieś miała już swoją sikawkę, a mieszkańcy ubezpieczali się od pożaru. Archiwalne dokumenty pozwoliły mi ustalić, jak wyglądał model sprzętu, który był w użytku w Golenhofen. W zachowanym w Gnieźnie archiwum Komisji Osadniczej odnalazłem dokumenty z 1904…

Weekendownik. Golęczewo w przewodniku po gminie Suchy Las

Niewielka książeczka, przygotowana przez gminę Suchy Las wraz z Aleksandrą Warczyńską z wielkopolskaciekawie.pl, przynosi niemałą porcję inspiracji do zwiedzania naszej okolicy. Jest i rozdział o Golęczewie. Licząca ponad 50 stron broszura wydana została przez Urząd Gminy Suchy Las. Zawiera kilkanaście propozycji wypadów pieszych i rowerowych, wraz z podstawowymi informacjami krajoznawczymi,…

Album rodziny Rosinger

Rodzina Rosinger przybyła do Golęczewa prawdopodobnie w 1905 roku, z dalekiego Szemlak pod Aradem w ówczesnych Węgrzech (dziś to zachodnia część Rumunii). Dzięki fotografiom, udostępnionym przez Leszka Tamma, prawnuka Petera i Kathariny Rosinger, mamy niezwykłą okazję zajrzeć do życia codziennego naszej wsi w latach trzydziestych i początku lat 40-tych XX…

1910: nowe spojrzenie na centrum Golęczewa

Pierwsze tak stare ujęcie domu przy ul. Dworcowej 61, a także budynku starej remizy. Do tego przykuwające uwagę sylwetki mieszkańców. Oto nowy nabytek, doskonałej jakości skan fragmentu starej pocztówki z ok. 1910 roku. Powiększony kadr ze środka zdjęcia przedstawia panią z białym pieskiem, listonosza z torbą i kijem do podpierania…

Dworcowa 51: odczytane przysłowie na fasadzie

To jedyny w Golęczewie dom, na którym zachowały się ślady napisów z czasów wzorcowej wsi niemieckiej. Teraz, dzięki pewnej broszurze, wiadomo już, co tam było napisane. Na wielu budynkach naszej wsi widniały przysłowia, które miały budować morale mieszkańców i odwiedzających wieś. Różne powiedzenia odwoływały się do chłopskiej gospodarki, patriotyzmu i…

1908: Golęczewo w rysunkach nieznanego artysty

Dawny dwór, wiatrak pompy wodnej, stara remiza – rysunki tych obiektów Golęczewa zawiera wydana w Lesznie niemiecka broszura propagandowa. Jej autorem jest H. Schwochow. „Ansiedlunsgdorf Golenhofen” to wydana dla potrzeb patriotycznego nauczania szkolnego broszura, opisująca dzieje niemieckiej kolonizacji na wschodzie. Co dla nas ważne, jest tam rozdział o niemieckiej wsi…

Ok. 1910: widok z wiatraka pompy wodnej

Ponad sto lat temu fotograf zadał sobie trud, by po stromej drabinie golęczewskiego wiatraka pompy wodnej wtachać ciężki aparat i wykonać panoramę centrum wsi. Zbudowana dla wzorcowej niemieckiej wsi Golenhofen pompa wodna zaopatrywała gospodarstwa w bieżącą wodę. Przy pagórku przy dzisiejszej ul. Wodnej stała metalowa konstrukcja z wiatrakiem napędzającym pompę.…

O historii Golęczewa w magazynie TVN24 online

Kilka dni temu w Golęczewie miałem przyjemność oprowadzać po wsi reportażystę magazynu TVN24 – Filipa Czekałę, autora książek o Poznaniu, m.in. „Historie warte Poznania”. Efektem tej wizyty jest obszerny artykuł, który od dziś jest dostępny online. Reportaż „Państwo na 600 hektarach. Witamy w małych Prusach” w ciekawy sposób opisuje historię…

Nad stawem golęczewskiego majątku

Staw przy ul. Tysiąclecia dawniej stanowił centrum Golęczewa. Na fragmencie pocztówki z ok. 1910 r. widzimy pozostałości golęczewskiego majątku – dworski park i zabudowania gospodarcze, po których dziś nie ma śladu. Na pierwszym planie starego zdjęcia pod pompą pozuje mężczyzna z pieskiem. Po drugiej stronie stawu, z lewej strony zdjęcia,…

„Historia z nocy się wyłania” – cykl spotkań w Golęczewie

Na zaproszenie Koła Gospodyń Wiejskich w Golęczewie będę miał przyjemność uczestniczyć w trzech warsztatach z cyklu „Historia z nocy się wyłania”. Moją rolą będzie zaprezentowanie historii miejsc, w których odbędą się warsztaty. W imieniu organizatora i swoim zapraszam na kolejne spotkania: 2 lipca 2022 – dom Dworcowa 57 obok szkoły30…

Opolski Wochenblatt o biedruskim poligonie i Golęczewie

Najnowszy numer (24/1575) wydawanego po niemiecku i polsku tygodnika opublikował artykuł z obszerną wzmianką o golęczewskiej wsi wzorcowej. To zapis rozmowy z Frankiem Rohowskim, autorem albumu z historycznymi pocztówkami z biedruskiego poligonu. Wspomniany album (informacje o nim na podstronie Biblioteka) zawiera również rozdział o Golęczewie, z moją kolekcją historycznych pocztówek…

1945: spis uczniów pierwszego powojennego roku szkolnego

141 pozycji liczy lista dzieci, przyjętych do golęczewskiej szkoły w niepełnym roku szkolnym 1945. Wśród uczniów są nazwiska z Golęczewa, ale także ze Złotkowa i ze Soboty. Ta lista to niezwykłe świadectwo burzliwych czasów – powrotu wsi do normalności, w czasie kiedy jeszcze trwały działania wojenne (marzec – maj 1945…

Lata 30-te: małżeństwo John-Janakowska

Jak wyglądały relacje „nowych” polskich mieszkańców Golęczewa i „starych” niemieckich osadników w okresie międzywojennym? Ponoć całkiem poprawnie. Zdarzały się nawet mieszane małżeństwa – jak związek Paula Johna i Wacławy Janakowskiej. Lokalizacja fotografii to dom przy ul. Lipowej 5, który ok. 1924 roku zakupił Jan Janakowski od Georga Stiedla. Jego córka,…

Goleczewo.com: rok od startu strony

Oto mija równy rok od momentu opublikowania mojej strony o historii Golęczewa. Z tej okazji małe podsumowanie, podziękowania i apel. Na początek kilka liczb. W ciągu roku serwis odwiedziło prawie 7000 osób. Najpopularniejszą podstroną witryny jest strona Zabytki (ponad 3000 wyświetleń) stanowiąca katalog wszystkich golęczewskich obiektów historycznych. Serwis cały czas…

1927: zuchwały napad bandycki na Dworcowej 39

„Kurier Poznański” z 22 listopada 1927 r. przynosi mrożącą krew żyłach wiadomość. Pościg za złoczyńcami póki co bez rezultatu. Poniżej treść całej prasowej notatki, Z Wielkopolski – Golęczewo. Zuchwały napad bandycki. W tych dniach nieznani sprawcy włamali się do mieszkania gospodarza Krystjana Kautza. Złoczyńcy weszli do pokoju służebnego, w którym…

Od Ohio do Melitopola – nowości w spisie osadników Golenhofen

Spis uczniów golęczewskiej szkoły w latach 1905 – 1928 zawiera kilkaset wpisów niemieckich, a także polskich mieszkańców Golęczewa. Dzięki danym z tej księgi udało się ustalić prawdopodobne miejsca pochodzenia kolejnych kilkunastu osadników. Największa grupa przybyszy pochodziła znad Renu – przede wszystkim z Badenii. Spoza ówczesnych Niemiec przyjechały rodziny z dzisiejszej…

1925: koncesja na wyszynk dla golęczewskiej gospody

Przed wojną, tak jak i teraz, trzeba było uzyskać pozwolenie na wyszynk napojów wyskokowych. Zachowane w poznańskim Archiwum Państwowym pismo koncesyjne zawiera szczegółowy plan pomieszczeń parteru gospody, należącej wówczas do państwa Sroków. „Niniejsze zezwolenie jest ważne litylko dla osoby, której zostaje wydane, i uprawnia do prowadzenia przedsiębiorstwa jedynie w ubikacjach…

Budynek gospodarczy szkoły w rozbiórce

Zbudowana na pocz. XX wieku golęczewska szkoła miała również budynek gospodarczy – częścią uposażenia nauczyciela była możliwość trzymania… świń i krów. Podczas przebudowy szkoły w latach 1994-1995 budynek został rozebrany – z tego czasu pochodzi zdjęcie. Usytuowanie budynku (Wirtschaftsgebäude) pokazuje ten szkic, pochodzący z dzieła architekta Paula Fischera – projektanta…

1905: uroczystość inauguracji golęczewskiej szkoły

18 października 1905 roku w Golęczewie wzniesiono toast za niemieckiego cesarza Wilhelma II – i oddano do użytku budynek szkolny, który golęczewskim dzieciom służy do dziś. Całkiem dokładną relację z tej uroczystości znalazłem w Kreisblatt des Kreises Posen-West (gazeta urzędowa powiatu Poznań-Zachód), wydanie z dnia 19 października. Poniżej treść całego…

1910: Cesarzowa Augusta Wiktoria w Golęczewie

Od 20 do 23 sierpnia cesarz niemiecki i król pruski Wilhelm II i jego małżonka Augusta Wiktoria, odbywali uroczystą wizytę w Poznaniu. Najważniejszym wydarzeniem Dni Cesarskich (Kaisertage) było otwarcie nowowybudowanego zamku na Św. Marcinie. Jak donosi urzędowa gazeta niemiecka, ostatnim punktem intensywnego programu była wizyta cesarzowej w niemieckich wsiach osadniczych,…

Lata 20-te: wielka uroczystość w Golęczewie

W pewien letni dzień w centrum wsi do zbiorowego zdjęcia stanęło ponad 100 osób – cywilów, żołnierzy, kobiet i księży. Zebranym towarzyszyło 6 sztandarów. Okazja musiała być wyjątkowa – pytanie, jaka? Cywile w większości mają rogatywki – można przypuszczać, że to weterani Powstania Wielkopolskiego. Wojskowi to niechybnie goście z Biedruska.…

1875: sposób na myszy z golęczewskiego majątku

Jak zwalczał polne myszy Theodor Bayer, właściciel Golęczewa? O tym dowiadujemy się z pewnego czasopisma gospodarskiego, wydanego w 1875 roku. Theodor Bayer był emerytowanym oficerem pruskiej armii. Jako właściciel golęczewskiego majątku, utrzymywał dobre stosunki z Polakami (miał żonę Polkę). Poniższy artykuł o tytule „Neue Vertilgungsart der Feldmäuse” pochodzi z wydanej…

1932: 10-lecie kółka rolniczego w Golęczewie

Wykonany na podwórzu Gospody pod Złotą Gwiazdą zbiorowy portret przedstawia miejscowych i przyjezdnych uczestników uroczystości 10-lecia tej ważnej dla wsi organizacji. Opis na odwrocie zdjęcia głosi: Dnia 16 X 1932 roku. Obchód dziesięciolecia kółka rolniczego w Golęczewie. P.P. (panowie) Mingnowski? z centrali, Fenrych Władysław prezes W.T.K.R. (Wielkopolskie Towarzystwo Kółek Rolniczych)…

1903: berliński reportaż z Golęczewa w budowie

Rozmowy z bufetową w Rokietnicy, z listonoszem gdzieś koło Bytkowa, z chłopami w Sobocie – to wstęp do zakrapianej wizyty w golęczewskiej gospodzie w 1903 roku – kiedy wzorcowa niemiecka wieś była w budowie. Artykuł w „Berliner Tageblatt und Handels-Zeitung” przenosi nas w czasy germanizacji Poznańskiego. To żywa relacja, z…

1933: chrzciny Romana Lamcha w „Wielkopolaninie”

Wydanie gazety „Wielkopolanin” z 31 października 1933 r. zawiera ciekawą relację z Golęczewa. Chrztowi Romana Lamcha towarzyszył zjazd narodowców, czyli członków partii Narodowa Demokracja (endecja), którzy w dużej umundurowanej grupie pojawili się na mszy w kościele w Sobocie oraz przedefilowali przez Golęczewo. Rodzina Lamchów mieszkała wówczas w domu przy ul.…

Katarzyna Tamm, nestorka golęczewskich osadników

Archiwalne wydanie tygodnika „Poznaniak” z końca lat 90-tych zawiera artykuł z sylwetką Katarzyny Tamm z domu Rosinger, urodzonej w 1916 roku. Pani Katarzyna była prawdziwą nestorką Golęczewa a jej życiorys łączył niemiecką i polską historię wsi. W artykule autorstwa Krzysztofa Styczyńskiego o Golęczewie, pani Katarzyna Tamm wspominała: „Jestem najstarszą żyjącą…

Gąsiory z dachu dawnej studni

Dzisiaj przekazano mi prawdziwy skarb. To trzy gąsiory z dachu nieistniejącego od ponad 50 lat ozdobnego ujęcia wody (studni), które stało przed golęczewską szkołą. Wszystkie trzy gąsiory są solidnie wykonane, pokryte ciemnografitową glazurą. Zabytki są doskonale zachowane. Od spodniej strony posiadają wypukłą cyfrę 9 – na tę chwilę nie wiem,…

Panoramy Golęczewa z lat 50-tych

Niezwykle cenną pamiątką są zdjęcia wykonane z konstrukcji wiatraka-pompy na ul. Wodnej. Według relacji Krzysztofa Janakowskiego, autorem fotografii był nauczyciel golęczewskiej szkoły – pan Napierała, w 1956 roku. Zdjęcia pochodzą z archiwum Stowarzyszenia Golęczewian.

1925: Golęczewo na grafice Wilhelma Thiele

W wyniku Powstania Wielkopolskiego i traktatu wersalskiego Niemcy straciły prowincję poznańską, Pomorze Gdańskie i inne ziemie. Tak jak w powojennej Polsce, w Niemczech cały czas żywa była pamięć o utraconych „niemieckich kresach wschodnich”. Nostalgia często łączyła się z jednoznacznie deklarowaną chęcią odzyskania tych ziem – czyli zwykłym rewizjonizmem. Wyrazem tej…

Do śrutownika w gospodzie

Na zdjęciu z prawdopodobnie z końca lat 30-tych Zygmunt Kostański pozuje pod podcieniami budynku gospodarczego golęczewskiej gospody. Zdjęcie przedstawia wóz z ziarnem, przywiezionym do śrutownika znajdującym się w budynku z tyłu (śrutownik służy do śrutowania ziarna zbóż. Efektem finalnym jest śruta, przydatna jako pasza). Obecnie te podcienia są zabudowane. Przed…

Dożynki w Golęczewie – zaraz po wojnie

Oto kolejne zdjęcia z archiwum rodziny Rewersów, Janakowskich i Gieremków. Tak święto plonów obchodziło Golęczewo ponad 70 lat temu (1948? 1946?). Pierwsze zdjęcie przedstawia tak zwaną banderię – odświętnie ubrany konny zastęp gospodarzy, przed budynkiem golęczewskiej gospody. Od lewej: Wg Krzysztofa Janakowskiego: Grzegorz Fijak, Marceli Grabowski, Tadeusz Janakowski; drugi od…

Gustav i Margarethe Radeck na rodzinnych fotografiach

Dotychczas sylwetek właścicieli golęczewskiej Gospody pod Złotą Gwiazdą sprzed I wojny światowej można było jedynie się domyślać na archiwalnych pocztówkach. Teraz, dzięki drobnej wzmiance odnalezionej w lokalnej gazecie, stają przed nami jak żywi. Podczas poszukiwania w Internecie informacji o Gustavie Radecku natrafiłem na artykuł w lokalnej gazecie Adlershofer Zeitung z…

1958/59: na kuligu za szkołą

Zdjęcie z archiwum rodziny Janakowskich przenosi nas do zimowego Golęczewa końca lat 50-tych. Roześmiane dzieci siedzą na sankach ciągniętych przez konia. W tle widać dom przy ul. Lipowej 3 i szkołę od podwórza, sprzed przebudowy w latach 90-tych. Po prawej stronie niezachowany budynek – stodoła należąca do posesji szkolnej. Na…

1940: Golęczewo z perspektywy samolotu Luftwaffe

Tak wyglądała zabudowa Golęczewa w czasie II wojny światowej. Przed nami fotomapa wydana przez Sonderluftbildabteilung des R.L.M. Gruppe Munster w 1940 roku, na podstawie zdjęcia Luftwaffe. Na zdjęciu możemy się przekonać, jak niewiele zmieniła się zabudowa Golęczewa w okresie międzywojennym – a jednocześnie, jak mała była wieś w porównaniu do…

Przed golęczewską kuźnią

Ulica Tysiąclecia sprzed ponad 100 laty. Pierwotny wygląd budynków z numerami 1, 2 i 3, a także grupka osadników – to wszystko możemy zobaczyć na fragmencie pocztówki z ok. 1913 roku, której skan niedawno zakupiłem. Ta fotografia jest wyjątkowa pod kilkoma względami. Po pierwsze, jest tu doskonale widoczny budynek kuźni…

1912: młodzieżowa straż ogniowa

Grupa młodzieży z Golenhofen, stojąca przed wejściem do szkoły – to Jugendwehr, coś w rodzaju „młodzieżówki straży pożarnej”. To unikalne zdjęcie jest częścią zakupionego przeze mnie skanu pocztówki z ok. 1912 roku. Chłopcy ubrani są zgodnie z ówczesną modą w „dorosłe” stroje, przez co wyglądają na dużo starszych. Trzymają flagi…

57 golęczewskich obiektów ma już swoje strony

Od dziś każdy z zabytków Golęczewa – czy to budynek użyteczności publicznej, czy to dom mieszkalny, istniejący czy nieistniejący, ma już swoją osobną podstronę na tym serwisie. To aż 57 stron! Pierwsze strony poświęcone poszczególnym obiektom powstały jeszcze w maju br. Stopniowo dodawałem kolejne domy, na każdej stronie zamieszczając obecne…

Lista osadników Golenhofen – premiera!

Po licznych, długich wieczorach, spędzonych na rozczytywaniu dokumentów, sfotografowanych w archiwum w Gnieźnie, nareszcie udostępniłem efekt tej pracy – listę osadników wzorcowej wsi w Golęczewie. Arwowie spod Belgradu i Aradu, Hesselowie znad Morza Azowskiego, a Specht – z samego Berlina… Udało się ustalić większość nazwisk właścicieli domów w Golenhofen w…

Prof. Kenny Cupers: O Golęczewie na jutrzejszej konferencji naukowej w Lipsku

Na rozpoczynającej się jutro konferencji „Architektur als Exponat. Museale Präsentationen in transnationalen Verflechtungen”, organizowanej przez Instytut Historii i Kultury Europy Wschodniej im. Leibniza, Kenny Cupers, profesor Uniwersytetu w Bazylei wygłosi referat “Golęczewo/Golenhofen and the arts and technics of internal colonialism” (Golęczewo/Golenhofen oraz sztuka i techniki wewnętrznej kolonizacji). Wystąpienie Kenny’ego Cupersa…

Wiatrak (prawie) w Golęczewie

Wielkopolski krajobraz przed 150 czy 200 laty był dosłownie usiany wiatrakami. Ze starych map wynika, że w Golęczewie nie było nigdy wiatraka, ale najbliższy stał od wsi przysłowiowy „rzut beretem”. Na mapach od końca XVIII wieku aż do gdzieś 60-tych lat XIX wieku można się przekonać, że wiatrak stał w…

1926: Julian Wygachiewicz opisuje prace rolne w Golęczewie

10 stycznia 1926 r. w warszawskiej Gazecie Świątecznej ukazał się list Golęczewianina – Juliana Wygachiewicza (Tysiąclecia 2a), zawierający barwny opis ówczesnej gospodarki rolnej. To relacja z odbytej kilka miesięcy wcześniej wizyty rolników z Polesia. Poniżej treść całego artykułu. Pisownia oryginalna. Listy do Gazety Świątecznej. Z Gołęczewa pod Poznaniem. Jak gospodarują…

Dworcowa 51: dyplom od cesarza na strychu

Z przyjemnością prezentuję znalezisko, jakiego dokonał mieszkaniec domu przy Dworcowej 51 na swoim strychu. Jest to dyplom dziękczynny, wystawiony w imieniu cesarza niemieckiego i króla pruskiego Wilhelma II w 1895 roku, z okazji 25-lecia bitwy pod Villiers. Bój pod Villiers był jednym z ważnych zwycięstw Niemców w wojnie prusko-francuskiej. „Pamiętając…

1906: Golęczewo zmienia nazwę na Golenhofen

Wzorcowa niemiecka wieś nie mogła nazywać się po polsku. Oto akta, dokumentujące zmianę nazwy naszej wsi na jakże niemieckie Golenhofen. Tylko co to znaczy Golenhofen? Można tylko sobie wyobrazić, jakim dyskomfortem było dla działaczy pruskiej Komisji Kolonizacyjnej, meldowanie o postępach akcji osadniczej we wsi Golenczewo. A może Golentschewo? Urzędowa była…

Archiwum Golenhofen w Gnieźnie: relacja z rekonesansu

W dn. 24 września br. odwiedziłem gnieźnieński oddział Archiwum Państwowego w Poznaniu. W Gnieźnie znajdują się akta Komisji Kolonizacyjnej – instytucji, która zbudowała w Golęczewie wzorcową niemiecką wieś. Celem wizyty było pobieżne przejrzenie dokumentów, dotyczących Golęczewa. Co ciekawsze „kąski” zamierzałem sfotografować, również po to, by udostępnić je na stronie internetowej.…

1912: Diabeł z golęczewskich bagien

Po długich internetowych poszukiwaniach udało mi się odnaleźć treść krótkiego podania, zapisanego przez Otto Knoopa i wydanego w 1912 roku w zbiorze bajek przez gimnazjum w Rogoźnie jako „dodatek naukowy do programu wielkanocnego”. Swoją drogą ciekawe, że uczniom gimnazjum na Wielkanoc serwowano ludowe opowieści o diabłach… Diabeł z bagien W…

Praca doktorska Vereny Jakobi – rozdział o Golęczewie teraz po polsku

W 2003 roku na berlińskiej politechnice powstała praca doktorska, w której wzorcowa wieś Golenhofen zajmuje wyjątkowe miejsce. Dziś dzięki zgodzie autorki oraz tłumaczeniu Damiana Weymanna możemy na tej stronie przeczytać po polsku rozdział poświęcony Golęczewu. Tematem pracy „Heimatschutz und Bauerndorf – zum planmäßigen Dorfbau im Deutschen Reich zu Beginn des…

Golęczewo i okolice na 10 starych mapach

Korzystając z dobrodziejstwa digitalizacji zasobów archiwalnych, możemy się wybrać w podróż w czasie. Na mapach, wydanych w ciągu ostatnich trzystu lat, obserwujemy jak mocno zmieniła się nasza okolica i sposób jej przedstawienia. Kiedy pierwszy raz zobaczymy na mapie Golęczewo? Jakie wsie istniały w okolicy, a już dawno zniknęły? Przekonajmy się.…

Nepomucenowo: zapomniany folwark pod Golęczewem

Dzisiaj wieczorem wybrałem się na spacer tam, gdzie w XIX wieku istniała niewielka miejscowość Nepomucenowo. Mieszkańcy Golęczewa znają to miejsce – przy torach kolejowych, pomiędzy salonem Mercedesa Duda-Cars a przejazdem kolejowym. Miejscowości i ich nazwy pojawiają się i znikają bez żadnego śladu. Jedną z takich wsi, czy raczej zamieszkanych folwarków,…

1908: W pruskim parlamencie o Golęczewie

Wzorcowa wieś Golenhofen była szeroko znana w Niemczech. Do tego stopnia, że wspominano o niej nawet w dyskursie politycznym. Dziennik Poznański z 12 kwietnia 1908 roku przytacza tekst mowy Zygmunta Dziembowskiego, polskiego posła do pruskiego landtagu. Nie miał on zbyt dobrego zdania o jakości golęczewskich domów, pobudowanych przez Komisję Kolonizacyjną……

Golęczewo w archiwalnych rozkładach jazdy

Przystanek kolei w Golenhofen powstał w 1906 roku. Rzućmy okiem na kilka rozkładów jazdy. Pierwszy rozkład linii Posen-Belgard pochodzi z 1914 roku. Co ciekawe, 70 lat później pokonanie dystansu z Poznania do Golęczewa zajmowało więcej czasu niż „za Wilusia”. Rozkłady z lat 30, 40 i 80 ze zbiorów p. Krzysztofa…

Cmentarze choleryczne koło Golęczewa

W niedzielne popołudnie odbyliśmy rowerową wycieczkę do mało znanych miejsc pochówku ofiar epidemii cholery w Żydowie i Świerkówkach. Epidemia cholery powracała w XIX wieku kilkukrotnie, zbierając krwawe żniwo także w naszym regionie. Na silnie zakaźną chorobę nie znano lekarstwa i umierały na nią całe rodziny, nieraz w kilka dni. Zmarłych…

110 lat Kriegerverein Golenhofen

Dokładnie 110 lat temu – 9 lipca 1911 roku – został ufundowany sztandar golęczewskiego koła niemieckich weteranów – Kriegerverein Golenhofen. Koła Kriegerverein to powszechne w ówczesnych Niemczech lokalne stowarzyszenia, grupujące weteranów wojny, żołnierzy i rezerwistów, z silnym nastawieniem patriotycznym czy wręcz nacjonalistycznym. Członkowie Kriegerverein uczestniczyli ze swoim sztandarem w uroczystościach…

Stary Bar w Chludowie dawniej i dziś

Niedawno gruntownie odnowiony przez gminę Stary Bar wygląda niemal tak samo jak przed stu laty. Można się o tym przekonać, porównując obecny widok ze starą pocztówką, prezentującą ówczesny Gasthaus zur Sonne (Zajazd Pod Słońcem). Stare zdjęcie to część pocztówki, wysłanej z chludowskiej poczty dokładnie 19 lipca 1915 roku. Napisy na…

Zdjęcia z archiwum Kamili Zamiara-Franczak

Kamila Franczak z domu Zamiara zgodziła się udostępnić zdjęcia z archiwum rodziny Zamiarów. Najstarsze fotografie pochodzą z lat 20-tych. Nieistniejąca już kuźnia i konstrukcja wiatraka pompy wodnej – to tylko niektóre z obiektów Golęczewa uwiecznionych na zdjęciach. Stefan Zamiara był w grupie pierwszych polskich mieszkańców, którzy zakupili domy od niemieckich…

Ogłoszenia drobne z XIX wieku

W dawnej lokalnej prasie można znaleźć nieliczne ogłoszenia związane z Golęczewem. Odnoszące się do drobnych gospodarskich spraw, są świadectwem ostatnich lat „polskiej” wsi sprzed przejścia majątku w posiadanie niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej. Źródła ogłoszeń: Wielkopolanin R. 7, nr 183 (11 sierpnia 1889)Kreisblatt des Kreises Posen-West. Jg. 9, Nr. 25 (24 Juni…